شکاف ۸ میلیونی میان سکه بهار آزادی و اوراق سلف موازی استاندارد سکه

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ بازار سکه در روزهای اخیر شاهد واگرایی میان بازار نقد و بورس کالا بوده؛ در حالی که سکه بهار آزادی در فاصله ۱۸ تا ۲۴ شهریورماه بیش از ۱۰.۵ میلیون تومان افت کرد و اوراق سلف موازی استاندارد سکه با نماد «عسکه۲» پس از یک دوره اصلاح، بار دیگر به محدوده ۲۴۱ میلیون تومان بازگشت.

عسکه۲ از کجا شروع کرد؟

اوراق سلف موازی استاندارد سکه با نماد «عسکه۲» در ۱۸ شهریورماه ۱۴۰۵ در بورس کالای ایران عرضه شد. این اوراق با پشتوانه ۱۰۰ هزار قطعه سکه تمام بهار آزادی ضرب سال ۱۳۸۶ و در قالب ۱۰۰ میلیون ورقه عرضه شد و معاملات ثانویه آن از ۲۱ شهریورماه آغاز شد. دوره معاملات ثانویه نیز تا ۱۸ آذرماه ادامه خواهد داشت.

در نخستین روز عرضه، قیمت پایانی هر ورقه «عسکه۲»، ۲۳۵ هزار و ۷۰۰ تومان بود. با آغاز معاملات ثانویه، قیمت اوراق خیلی زود وارد محدوده‌های بالاتر شد. در ۲۱ شهریورماه قیمت پایانی «عسکه۲» به ۲۴۰ هزار و ۹۳۵.۹ تومان رسید؛ یعنی نسبت به روز عرضه بیش از ۲.۲ درصد افزایش داشت. سپس در ۲۲ شهریورماه قیمت به ۲۳۶ هزار و ۱۰۹.۹ تومان کاهش یافت و در ۲۳ شهریورماه به ۲۳۷ هزار و ۵۰۴ تومان رسید.

در ۲۴ شهریورماه نیز قیمت پایانی اوراق در محدوده ۲۳۶ هزار و ۲۹۳.۷ تومان قرار گرفت. به این ترتیب، «عسکه۲» در پایان این مرحله نسبت به روز عرضه حدود ۰.۲۵ درصد بازدهی مثبت داشت؛ در حالی که سکه بهار آزادی در همین بازه با افت بیش از چهار درصدی مواجه شد.

سکه نقدی عقب نشست

در بازار نقد، سکه بهار آزادی در ۱۸ شهریورماه ۲۳۷ میلیون و ۵۲۰ هزار تومان قیمت داشت. این رقم در ۱۹ شهریور به ۲۳۶ میلیون و ۳۵۵ هزار تومان، در ۲۱ شهریور به ۲۳۵ میلیون و ۲۸۰ هزار تومان، در ۲۲ شهریور به ۲۳۱ میلیون و ۹۹۵ هزار تومان و در ۲۳ شهریور به ۲۲۹ میلیون و ۴۹۰ هزار تومان رسید. در نهایت قیمت پایانی ۲۴ شهریورماه در ۲۲۷ میلیون تومان ثبت شد. به این ترتیب، سکه بهار آزادی طی این دوره ۱۰ میلیون و ۵۲۰ هزار تومان افت کرد که معادل ۴.۴۳ درصد بود.

بازگشت «عسکه۲» به ۲۴۱ میلیون

اما داستان در روزهای بعد تغییر کرد. در ۲۸ شهریورماه معاملات «عسکه۲» با افزایش قیمت همراه شد و این اوراق در جریان معاملات به محدوده ۲۴۱ میلیون تومان رسید. ارزش معاملات این ابزار نیز از ۳۰۰ میلیارد تومان عبور کرد. 

قیمت پایانی «عسکه۲» در ۲۸ شهریورماه ۲۴۱ میلیون و ۷۵۷ هزار تومان ثبت شد که نسبت به روز قبل حدود ۱.۲۱ درصد افزایش داشت. آخرین معامله نیز در محدوده ۲۴۱ میلیون و ۶۱۸ هزار تومان انجام شد. این حرکت در حالی اتفاق افتاد که «عسکه۲» چند روز قبل تا محدوده ۲۳۶ میلیون تومان عقب‌نشینی کرده بود؛ بنابراین بازار این اوراق در فاصله چند روز، هم جهش اولیه، هم اصلاح و هم بازگشت مجدد تقاضا را تجربه کرده است.

فاصله ۸ میلیونی با سکه

در ۲۸ شهریورماه، «عسکه۲» در محدوده ۲۴۱.۷ میلیون تومان قرار گرفت. در مقابل، قیمت سکه بهار آزادی در صبح ۲۹ شهریورماه ۲۳۳ میلیون و ۶۴۰ هزار تومان اعلام شد. به این ترتیب، فاصله قیمتی این دو ابزار به حدود ۸.۱ میلیون تومان رسید. البته این اختلاف را نمی‌توان صرفا به معنای گران‌تر بودن سکه در بورس کالا دانست؛ «عسکه۲» یک اوراق سلف با ساختار، سررسید و حقوق متفاوت از خرید نقدی سکه است و قیمت آن علاوه بر ارزش دارایی پایه، می‌تواند تحت تاثیر انتظارات معامله‌گران نسبت به آینده قیمت سکه، ویژگی‌های قرارداد و شرایط عرضه و تقاضای خود اوراق قرار گیرد.

«عسکه۲» چه چیزی را نشان می‌دهد؟

«عسکه۲» صرفا نسخه بورسی سکه فیزیکی نیست. دارنده این اوراق در سررسید با سازوکاری متفاوت از خریدار سکه نقدی مواجه است و همین تفاوت، مقایسه مستقیم قیمت این دو ابزار را پیچیده می‌کند.

از سوی دیگر، معاملات روزهای اخیر نشان می‌دهد قیمت «عسکه۲» می‌تواند حتی در مقاطعی بالاتر از قیمت سکه در بازار نقد قرار گیرد. پیش‌تر نیز در ۲۱ شهریورماه قیمت این اوراق در محدوده ۲۴۳ میلیون تومان معامله شده بود، در حالی که سکه در بازار آزاد حدود ۲۳۵ میلیون تومان بود. این فاصله می‌تواند بخشی از انتظارات معامله‌گران نسبت به قیمت آینده سکه را منعکس کند اما به‌تنهایی نمی‌تواند جهت آینده بازار نقد را مشخص کند.

دلار و اونس؛ دو متغیر اثرگذار

رفتار «عسکه۲» را نمی‌توان جدا از بازار کلی طلا بررسی کرد. در ۲۹ شهریورماه، قیمت طلای ۱۸ عیار حدود ۲۳ میلیون و ۸۷۸ هزار تومان و اونس جهانی طلا حدود ۴۳۸۳ دلار گزارش شده است. قیمت سکه بهار آزادی نیز در همین گزارش، ۲۳۳ میلیون و ۶۴۰ هزار تومان اعلام شده است.

در نتیجه، برای تحلیل فاصله میان سکه نقدی و «عسکه۲»، قیمت طلای جهانی، نرخ ارز و قیمت سکه در بازار داخلی باید همزمان رصد شوند. در کنار این متغیرها، عرضه و تقاضای مستقیم اوراق نیز می‌تواند موجب شود «عسکه۲» در کوتاه‌مدت رفتاری متفاوت از بازار نقد داشته باشد.

آزمون «عسکه۲» تا آذرماه

معاملات «عسکه۲» تا اینجا نشان داده که این ابزار می‌تواند در مقاطعی برخلاف مسیر سکه نقدی حرکت کند. با ادامه معاملات ثانویه تا ۱۸ آذرماه، فاصله میان قیمت اوراق و سکه نقدی می‌تواند یکی از متغیرهای قابل توجه برای رصد انتظارات معامله‌گران در بازار طلا باشد.

با این حال، تفسیر این فاصله نیازمند در نظر گرفتن ساختار قرارداد، زمان باقی‌مانده تا سررسید، سود تضمین‌شده و شرایط تحویل یا تسویه است؛ بنابراین نمی‌توان همه اختلاف قیمت میان «عسکه۲» و سکه نقدی را به حباب یا پیش‌بینی افزایش قیمت سکه نسبت داد.