هفته سرنوشت‌ساز بورس؛ شاخص‌ها به کدام سمت می‌روند؟

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ بازار سهام در هفته‌ای که گذشت، تصویری دوگانه از خود به نمایش گذاشت؛ از یک‌سو شاخص کل توانست ششمین هفته متوالی رشد خود را ثبت کند و در ارتفاع بیش از ۶.۵ میلیون واحد قرار گیرد و از سوی دیگر، افت شاخص هم‌وزن، خروج پول حقیقی و کاهش شتاب رشد نماگر اصلی نشان داد که رفتار معامله‌گران نسبت به هفته‌های قبل تغییر کرده است.

اکنون پرسش اصلی برای فعالان بازار سهام این است که آیا موتور صعودی بازار هنوز توان ادامه مسیر را دارد؟ یا بورس وارد مرحله‌ای از استراحت و اصلاح شده است؟ کارشناسان معتقدند برای پاسخ به این پرسش، باید میان «روند» و «شتاب روند» تفاوت قائل شد؛ چرا که چند روزی است روند شاخص کل همچنان صعودی است اما سرعت این حرکت کاهش یافته است. شاخص کل در هفته گذشته ۱.۸ درصد افزایش یافت که اگرچه ششمین رشد هفتگی متوالی محسوب می‌شود اما پایین‌ترین بازدهی هفتگی آن در این دوره شش‌هفته‌ای بوده است. 

از طرف دیگر، شاخص هم‌وزن هم در شرایط هفته گذشته، ۰.۲ درصد کاهش پیدا کرد که این اتفاق اهمیت زیادی دارد؛ چرا که نشان می‌دهد رشد بازار در هفته گذشته بیش از آنکه یک حرکت فراگیر باشد، تا حدی متکی بر شرکت‌های بزرگ و شاخص‌ساز بوده است.

البته این واگرایی را نباید به ‌تنهایی به معنای آغاز یک روند نزولی دانست اما می‌توان آن را هشداری درباره تغییر کیفیت صعود بازار تلقی کرد؛ چرا که زمانی که شاخص کل افزایش می‌یابد ولی بخش قابل‌ توجهی از سهام کوچک و متوسط توان همراهی با آن را ندارند، طبیعی است که معامله‌گران نسبت به پایداری حرکت صعودی حساس‌تر شوند.

یک بازار خسته اما همچنان پرتقاضا

در طرف دیگر ماجرا، ارزش معاملات قرار دارد؛ به طوری که میانگین روزانه ارزش معاملات خرد در هفته گذشته حدود ۴۸ هزار میلیارد تومان بود که نمی‌توان آن را نشانه بی‌تحرکی بازار سهام دانست؛ جایی که حتی در روزهای منفی نیز گردش نقدینگی در بازار سهام بالا باقی ماند. این متغیر از آن جهت اهمیت دارد که کاهش قیمت‌ها در بازاری با معاملات ضعیف، معنای متفاوتی نسبت به افت قیمت‌ها در بازاری با گردش نقدینگی بالا دارد.

بنابراین، خروج حدود ۱۰ هزار و ۹۰۰ میلیارد تومان پول حقیقی را نیز باید در کنار سایر متغیرها دید و خروج سرمایه حقیقی بدون افت شدید ارزش معاملات، لزوما به معنای ترک کامل بازار نیست. بنابراین بخشی از این منابع می‌تواند در حال جابه‌جایی میان صنایع، شرکت‌های بزرگ و کوچک یا حتی میان سهام و سایر ابزارهای مالی باشد.

از همین‌رو برای هفته‌های پیش ‌رو یکی از مهم‌ترین اعداد بازار نه صرفا مقدار تغییر شاخص بورس، بلکه روند ارزش معاملات خرد و رفتار پول حقیقی خواهد بود. اگر ارزش معاملات در سطوح بالا باقی بماند و فشار فروش به تدریج کاهش پیدا کند، احتمال بازگشت تقاضا افزایش می‌یابد. در مقابل، همزمانی کاهش ارزش معاملات با تداوم خروج پول حقیقی می‌تواند نشانه جدی‌تری از ورود بازار به فاز اصلاح باشد.

بنیادی‌ها هنوز حرف دارند

عامل دیگری که نمی‌توان در تحلیل آینده بورس نادیده گرفت، وضعیت شرکت‌ها است؛ چرا که در ماه‌های گذشته رشد اخیر بازار سهام صرفا محصول هیجان معاملاتی نبوده و بخشی از آن با متغیرهای بنیادی نیز پشتیبانی شده و گزارش‌های ماهانه بسیاری از شرکت‌ها همچنان وضعیت قابل‌ قبولی از نظر فروش و نرخ‌های فروش نشان می‌دهد. در چنین شرایطی، افزایش قیمت سهام الزاما به معنای فاصله گرفتن کامل بازار سرمایه از واقعیت‌های اقتصادی نیست.

از سوی دیگر، روند نرخ ارز، تورم و رشد ارزش اسمی دارایی‌ها نیز از جمله متغیرهایی هستند که می‌توانند در اقتصاد تورمی از قیمت سهام حمایت کنند. البته این موضوع یک شرط مهم دارد و آن این که رشد قیمت سهام باید در نهایت بتواند با رشد سودآوری شرکت‌ها همراه شود. اگر فاصله میان قیمت و سودآوری بیش از اندازه افزایش پیدا کند، بازار دیر یا زود نیازمند تعدیل خواهد شد.

از این منظر، کارشناسان معتقدند نقطه حساس فعلی بورس، ارزش‌گذاری است و بعد از رشد قابل ‌توجه شاخص‌ها از ابتدای سال، دیگر نمی‌توان صرفا با اتکا به ارزندگی عمومی بازار درباره ادامه صعود قضاوت کرد. از این‌رو، این روزها انتخاب سهم و صنعت اهمیت بیشتری پیدا کرده و احتمالا بازار از مرحله «رشد عمومی» به سمت «تفکیک سهم‌ها» حرکت خواهد کرد.

ریسک سیاسی؛ متغیری که می‌تواند معادله را تغییر دهد

همچنین در کنار متغیرهای اقتصادی، ریسک سیاسی همچنان مهم‌ترین عامل خارج از محاسبات بنیادی بازار است. تجربه بازار سرمایه نشان داده که حتی زمانی که وضعیت فروش شرکت‌ها و متغیرهای اقتصادی تغییر محسوسی نکرده‌اند، یک خبر سیاسی می‌تواند در کوتاه‌مدت رفتار سرمایه‌گذاران را کاملا تغییر دهد.

به همین دلیل، ادامه مسیر بورس را نمی‌توان فقط با نمودار شاخص یا گزارش‌های مالی شرکت‌ها پیش‌بینی کرد و بازار سهام اکنون در نقطه‌ای قرار دارد که هرگونه تشدید ریسک سیاسی می‌تواند به افزایش عرضه و شناسایی سود منجر شود و در مقابل، کاهش ابهامات سیاسی می‌تواند بخشی از نقدینگی منتظر را دوباره به سمت سهام هدایت کند.

هفته‌ای که در آن، بازار سهام احتمالا نوسانی باشد

با توجه به موارد اشاره شده به نظر می‌رسد بورس در هفته‌های پیش‌ رو بیش از گذشته رفتار نوسانی داشته باشد؛ چرا که پس از شش هفته رشد متوالی، انتظار ادامه حرکت صعودی بدون وقفه چندان واقع‌بینانه نیست و اصلاح‌های مقطعی در چنین شرایطی حتی می‌تواند بخشی از روند طبیعی بازار سهام باشد.

اما تفاوت مهمی میان «اصلاح در مسیر صعود» و «تغییر روند» وجود دارد و برای تشخیص این دو، باید چند متغیر به ‌صورت همزمان رصد شود؛ از جمه حفظ ارزش معاملات، رفتار پول حقیقی، توان شاخص هم‌وزن برای بازگشت به مدار رشد، گزارش‌های ماهانه شرکت‌ها و البته اخبار سیاسی. اگر این متغیرها در مجموع وضعیت مساعدی داشته باشند، افت‌های کوتاه‌مدت را می‌توان بیشتر به ‌عنوان استراحت بازار سهام و شناسایی سود ارزیابی کرد اما اگر خروج پول تشدید شود، ارزش معاملات کاهش یابد و شاخص هم‌وزن نیز همچنان از شاخص کل عقب بماند، احتمال عمیق‌تر شدن اصلاح افزایش خواهد یافت.