درآمدزایی از محصولات غیرنفتی خوب اما ناکافی!/ صادرات ۳۵۲ میلیون دلار پسته در ۵ ماه

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ محصولات کشاورزی از جمله کالا‌های غیرنفتی هستند که با توجه به ارزش غذایی و کارایی که دارند، می‌توانند درآمد خوبی را برای کشور به همراه داشته باشند. از طرفی به دلیل شرایط اقلیمی و چهار فصله بودن ایران، ظرفیت کشت بسیاری از محصولات این بخش فراهم بوده که می‌تواند فرصت خوبی را در این حوزه اقتصادی رقم بزند.

طی سال‌های اخیر محصولات کشاورزی مختلفی مانند نباتات زنده، محصولات گلکاری، گیاهان زنده، سبزیجات، غده‌های زیرخاکی خوراکی، میوه‌ها و پوست مرکبات، قهوه، چای، ماته و ادویه، غلات، محصولات صنعت آردسازی، نشاسته و فکول، اینولین، گلوتن گندم، دانه‌های روغن‌دار، دانه و بذر، نباتات دارویی، کاه و نواله، شیره‌های گیاهی، عصاره نباتی و... از ایران به سایر کشور‌ها صادر شده است. 

ایران توانسته است که جایگاه مناسبی برای محصولات کشاورزی خود در بازار سایر کشور‌های جهان ایجاد کند و درآمد‌های حاصل از صادرات غیرنفتی خود را افزایش دهد، اما بررسی‌ها نشان می‌دهد که کشور هنوز با نقطه مطلوب صادرات این محصولات فاصله دارد.

بر اساس آمار‌های منتشرشده از سوی گمرک ایران، طی ۵ ماهه نخست سال جاری، ایران توانسته است که ۲ میلیون و ۶۸۷ هزار تن محصول کشاورزی به ارزش یک میلیارد و ۴۵۳ میلیون دلار صادر کند. این میزان نسبت به مدت مشابه سال گذشته، ۲۲ درصد از لحاظ وزنی و ۳۳ درصد از لحاظ ارزشی افزایش داشته است.

بر اساس این گزارش، در این مدت انواع پسته با میزان ۳۵۲ میلیون دلار، انواع گوجه فرنگی با میزان ۱۷۷ میلیون دلار، سیب با میزان ۱۱۱ میلیون دلار، هندوانه با میزان ۱۰۸ میلیون دلار و انواع سیب‌زمینی با میزان ۵۲ میلیون دلار، بیشترین حجم را در بین محصولات صادراتی کشاورزی داشته‌اند. 

رشد صادرات طی سال‌های اخیر 

نگاهی به روند صادرات محصولات کشاورزی طی سال‌های گذشته نشان می‌دهد این بخش در سایه کم توجهی مسئولان قرار دارد. بررسی گزارش منتشرشده از گمرک ایران مبنی‌بر صادرات محصولات غیرنفتی در سال ۱۳۹۵، بیانگر آن است که حجم محصولات صادراتی در این سال به میزان ۴ میلیون و ۴۶۵ هزار تن به ارزش ۳ میلیارد و ۳۲۷ میلیون دلار بوده است. 

بر اساس همین آمار در سال ۱۳۹۶، حجم صادرات محصولات این بخش با افزایش ۱۰ درصدی از لحاظ وزن به ۴ میلیون و ۹۱۴ هزار تن و از لحاظ ارزش دلاری نیز با افزایش ۶.۶ درصدی به ۳ میلیارد و ۵۴۸ میلیون دلار افزایش یافت.

این آمار در حالی بود که در سال ۱۳۹۷ علی‌رغم افزایش حجم صادرات محصولات کشاورزی از لحاظ وزنی اما ارزآوری این صادرات نسبت به سال قبل از خود، کاهش حدودا ۱۵۰ میلیون دلاری داشت، به طوری که حجم صادرات از لحاظ وزنی با افزایش ۴.۴ درصدی به ۵ میلیون و ۱۳۲ هزار تن و از لحاظ ارزش نیز با کاهش ۴ درصدی نسبت به سال قبل از خود به ۳ میلیارد و ۴۰۲ میلیون دلار رسید.

حجم صادرات محصولات کشاورزی ایران در سال ۱۳۹۸ نیز از لحاظ وزنی ۸ درصد افزایش و به ۵ میلیون و ۵۴۳ هزار تن و از لحاظ ارزشی با افزایش حدود ۱۳ درصدی به ۳ میلیارد و ۸۵۹ میلیون دلار رسید. 

گفتنی است که این روند صعودی در سال ۱۳۹۹ مجددا تکرار شد و علی‌رغم شیوع گسترده ویروس کرونا، میزان صادرات این محصولات با افزایش ۲۳ درصدی به ۶ میلیون و ۸۱۴ هزار تن و از لحاظ ارزش دلاری با افزایش ۹.۷ درصدی به ۴ میلیارد و ۲۳۵ میلیون دلار رسید. 

آغاز روند کاهشی از سال ۱۴۰۰ 

علی‌رغم رشد صادرات محصولات غیرنفتی به ویژه محصولات کشاورزی، در سال ۱۴۰۰ به دلایلی همچون تغییر دولت و انتخابات ریاست جمهوری و مسایلی از این دست، روند صادرات این محصولات دستخوش تغییرات شده و روند نزولی به خود گرفت. این در حالی بود که میزان صادرات این بخش از لحاظ وزنی نسبت به سال گذشته خود، با کاهش ۳.۳ درصدی به ۶ میلیون و ۵۸۵ هزار تن و از لحاظ ارزشی نیز با کاهش حدودا ۱۷ درصدی به ۳ میلیارد و ۵۲۶ میلیون دلار نزول پیدا کرد.

این روند کاهشی تا پایان سال ۱۴۰۱ ادامه داشت، به طوری که میزان صادرات از لحاظ وزنی با کاهش ۹ درصدی به کانال ۵ هزار میلیون تن بازگشت و ارزش دلاری نیز با کاهش ۱۲ درصدی به ۳ میلیارد و ۱۰۰ میلیون دلار رسید. 

ورق صادرات در سال ۱۴۰۲ برگشت 

پس از روند کاهشی صادرات محصولات کشاورزی طی دو سال ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱، ورق صادرات در سال ۱۴۰۲ برگشت. این در حالی بود که وزن محصولات صادراتی با افزایش ۱۴.۵ درصدی به ۶ میلیون و ۸۶۵ هزار تن و از لحاظ ارزش نیز با افزایش ۳۰.۵ درصدی به ۴ میلیارد و ۴۷ میلیون دلار افزایش یافت. 

صادرات محصولات غیرنفتی، نیازمند توجه بیشتر 

با کنار هم قرار دادن این اعداد و ارقام، می‌توان نتیجه گرفت که وضعیت صادرات محصولات کشاورزی همچنان روند مطلوبی نداشته و نتوانسته است که رشد چشمگیری داشته باشد. اکنون اما انتظاری که از دولت چهاردهم در بدو آغاز فعالیت می‌رود، این است که نسبت به صادرات محصولات غیرنفتی به ویژه محصولات کشاورزی اهتمام بیشتری داشته باشد و بتواند ارزآوری بیشتری را در این حوزه رقم بزند.