دیپلماسی اقتصادی و توسعه تجارت منطقهای، فرصتهای تازهای را برای رشد پایدار و گسترش بازارهای بینالمللی فراهم میکند. در دنیایی که همکاریهای اقتصادی نقش پررنگتری یافتهاند، در پرونده «دیپلماسی اقتصادی» به بررسی سیاستها، چالشها و دستاوردهای دیپلماسی اقتصادی خواهیم پرداخت که نشان میدهد، چگونه تعاملات منطقهای میتوانند مسیرهای جدیدی برای پیشرفت اقتصادی و افزایش رقابتپذیری ایجاد کنند.
در یک دهه گذشته، روابط تجاری ایران و مالزی اگرچه در ظاهر روندی رو به رشد داشته اما در واقع بازتابی از رابطهای نابرابر و وارداتمحور بوده است. سهم ناچیز و ناپایدار صادرات ایران در برابر واردات سنگین از مالزی، از جمله در حوزه روغن پالم و مواد اولیه صنعتی، نشان میدهد که ساختار تجارت دو کشور نیازمند بازنگری جدی است.
سخنگوی هیئترئیسه مجلس با بیان اینکه جنگ روانی در بروز التهاب بازار ارز نقش اصلی دارد، گفت: ما وارد مناسبات راهبردی جدیدی با چین و روسیه شدهایم که میتواند مقدمهای برای پایان یکجانبهگرایی دشمن در عرصه بینالملل باشد.
به گفته یک تحلیلگر اقتصادی، در شرایط جدید جهان، روسیه و چین در اوج تحریمها هستند اما میتوانند به یکدیگر کمک کنند؛ هند هم با وجود تحریمهای آمریکا، تبادلات خود با روسیه را افزایش داد و نفت بیشتری خریداری میکند؛ این موارد نشان میدهد که لازم است یک «باشگاه تحریمیها» میتواند شکل بگیرد و روزبهروز با اضافه شدن اعضای بریکس و شانگهای، گستردهتر شود، به طوری که تحریمها دیگر اثر چندانی نداشته باشد.
در شرایطی که تحریمهای غربی فشار بر اقتصاد ایران را تشدید کرده، همکاری با چین به عنوان دومین اقتصاد جهان و شریک کلیدی در توافق ۲۵ ساله، فرصتهای بینظیری در حوزههای انرژی، فناوری، کشاورزی و بازارهای اوراسیا فراهم کرده است.
نایب رئیس کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی گفت: صادرات نفت کشور حتی در صورت اجرای کامل سازوکار اسنپبک فقط ۱۰ تا ۱۵ درصد کاهش مییابد و این مکانیسم بیشتر اثر روانی و سیاسی دارد. اختلاف اخیر هند و آمریکا فرصتی برای ازسرگیری صادرات نفت ایران به دهلینو است که میتواند کاهش فروش را جبران کند.
یک پژوهشگر توسعه اقتصادی گفت: سفر رئیسجمهور به چین و حضور در اجلاس شانگهای میتواند نقطه عطفی در روابط سیاسی و اقتصادی دو کشور باشد. چین نقش حیاتی در صادرات نفت و تجارت ایران دارد و ادامه همکاریها میتواند به سود دو طرف باشد اما کاهش تعرفهها باید مدیریتشده صورت گیرد تا منطق سرمایه چین بر بازار ایران تحمیل نشود.
تحلیلگر اقتصاد بینالملل گفت: سفر رئیس جمهور به چین فرصتی برای ارتقای همکاریهای اقتصادی و تجاری ایران با دومین اقتصاد بزرگ جهان است. با این حال، میزان اثرگذاری این سفر به امضای توافقهای عملیاتی و رفع موانع داخلی وابسته خواهد بود.
سفر رئیس جمهور کشورمان به اجلاس ۲۰۲۵ شانگهای، فراتر از یک حضور تشریفاتی، نمادی از راهبرد تازه ایران برای تثبیت جایگاه خود در نظم چندقطبی جهان است، جایی که همکاری با چین و روسیه نه فقط راهی برای خنثیسازی تحریمها و مقابله با «مکانیسم ماشه» غرب تلقی میشود، بلکه فرصتی برای تبدیل ایران به هاب ترانزیت، انرژی و سرمایهگذاری در اوراسیا است.
سفر پزشکیان به پکن برای شرکت در اجلاس شانگهای، فراتر از یک دیدار دیپلماتیک عادی و نشانهای از تلاش تهران برای بازتعریف جایگاه خود در نظم نوظهور جهانی است؛ نظمی که با تقابل دو کریدور بزرگ «کمربند و جاده» چین و «کریدور هند-خاورمیانه-اروپا» شکل میگیرد و ایران با تکیه بر موقعیت ژئوپلیتیک و همکاری راهبردی با چین و روسیه میکوشد به بازیگر محوری و پیونددهنده شرق و غرب بدل شود.
ایران و ارمنستان به عنوان کشور شریک، از ظرفیت بالایی برای گسترش مبادلات تجاری دوجانبه و همچنین با اوراسیا و جنوب آسیا دارند که همه آنها در گروه امنیت مرزهای مشترک و عدم ورود کشورهای خارجی است.
ارمنستان به دنبال تنوع بخشیدن به منابع گاز خود و کاهش وابستگی به روسیه از طریق توافق با ترکمنستان است که این امر از مسیر ایران قابل تحقق است. زمینه ژئوپلیتیکی فعلی و بهبود روابط بین تهران و عشقآباد میتواند آن را عملی کند.
با تشدید درگیریهای اخیر، ایالات متحده به دنبال ورود به روابط ایران و ترکمنستان بوده و به عنوان مانع جدی در پروژه صادرات گاز این کشور به عراق از طریق تهران است.
یکی از اهداف آمریکا و اسرائیل در تجاوز به خاک ایران، ناامن نشان دادن این کشور برای کریدورهای جهانیست تا اهمیت ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی ایران را تضعیف کنند.
پس از درگیری اخیر ایران و اسرائیل، قیمت گاز در اتحادیه اروپا افزایش یافت که در صورت انسداد تنگه هرمز و قطع صادرات LNG قطر، امنیت انرژی این قاره با تهدید جدی مواجه میشود، بنابراین امینت ایران برای این قاره از اهمیت بالایی برخوردار است.
اسرائیل، کشوری که خود دارای زرادخانهای کامل از سلاحهای اتمی است و هرگز عضو معاهدات بینالمللی عدم اشاعه سلاح هستهای (NPT) نشده است، امروز، کشوری دیگر را به دلیل فعالیتهای صلحآمیز هستهای، هدف حمله نظامی قرار میدهد. آیا این چیزی جز معیار دوگانه و استانداردهای مغرضانه در سیاست بینالمللی است؟
در میانه تنشهای منطقهای و تشدید درگیریها در غزه، سفر نماینده ویژه پادشاه عربستان سعودی به تهران و دیدار وی با رهبر انقلاب، نقطه عطفی در روابط دو رقیب سنتی خلیج فارس رقم زد. این تحول دیپلماتیک، در ادامه مسیر آغاز شده از توافق پکن، نشاندهنده چرخش راهبردی عربستان از تقابل به تعامل با ایران است؛ تغییری که ریشههای آن را نه فقط در تحولات سیاسی، بلکه باید در معادلات اقتصادی و وابستگی عمیق سعودیها به امنیت صادرات نفت جستوجو کرد.
با گذشت یکسال از عضویت رسمی ایران در بریکس، اجلاس روسای مجالس این بلوک اقتصادی در برزیل فرصتی مهم برای عبور از سطح شعار و ورود به مرحله همگرایی عملیاتی است؛ جایی که نقش مجلس شورای اسلامی در تسهیل مسیر همکاری، بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته و میتواند به پیوند راهبردی ایران با سازوکارهای اقتصادی نوظهور، معنا و عمق ببخشد.
یک تولید و صادرکننده اسباببازی با اشاره به استقبال بازارهای روسیه و ارمنستان از محصولات ایرانی، بر ضرورت حمایت جدیتر از صنعت اسباببازی و مقابله با قاچاق تاکید کرد و گفت: با بهبود زیرساختهای صادراتی، این صنعت ظرفیت بالایی برای حضور در بازارهای بینالمللی دارد.
معاون وزیر اقتصاد با تاکید بر اینکه با شناسایی حلقههای مفقوده زنجیره ارزش و بازاریابی هوشمند، جذب سرمایهگذاری در ایران بهبود مییابد، گفت: بازاریابی در سطح داخلی و خارجی از طریق برگزاری نشستهای تخصصی و حرفهای را دنبال میکنیم.
امضای تفاهم ریلی خسروی-خانقین در سفر نخستوزیر عراق به تهران، تکمیل کریدوری را کلید زد که شبکه ریلی ایران را از طریق بغداد به دریای مدیترانه متصل میکند و با تکمیل پروژه ۲۶۳ کیلومتری کرمانشاه-خسروی، ظرفیت جابهجایی سالانه ۵ میلیون تن بار و ۲.۷ میلیون مسافر را فراهم خواهد آورد.
همزمان با افزایش گمانهزنیها درباره احتمال ورود اقتصاد ایران به ابرتورم، بررسی دادههای تاریخی و شاخصهای کلان اقتصادی نشان میدهد اگرچه تورم مزمن همچنان یکی از مهمترین چالشهای اقتصاد کشور است اما شرایط کنونی ایران با پیشنیازهای وقوع ابرتورم در تجربه کشورهایی مانند آلمان، زیمبابوه و ونزوئلا تفاوتهای بنیادین دارد.
توافقنامه اخیر ترانزیتی ایران، افغانستان و تاجیکستان علاوه بر نتایج مثبت بر مراوادت تجاری سه کشور و افزایش حجم تجارت، بستری برای احیای راهگذر پنج ملت را فراهم و اتصالات اوراسیا را دگرگون کند.
سرمایهگذاری ایران در معادن مس ارمنستان که عمدتا در استان سیونیک قرار دارند، ضمن اینکه میتواند باعث تقویت روابط تجاری اقتصادی با ارمنستان شود، منافع سیاسی و امنیتی تهران را در قفقاز جنوبی نیز ارتقا میدهد.
انسداد تنگه هرمز در پی جنگ ایران، آمریکا و کشورهای حوزه خلیج فارس، فقط بازار نفت را دچار بحران نکرد؛ این رویداد زنجیره جهانی تامین آلومینیوم را نیز با اختلالی بیسابقه مواجه کرد. کاهش تولید در دومین قطب بزرگ تولید آلومینیوم جهان، اکنون صنایع اروپا و آمریکا را با خطر کمبود عرضه، افزایش قیمت و تشدید فشارهای تورمی روبهرو کرده است.
صنعت برق ایران در سال ۱۴۰۵ در نقطهای قرار گرفته که ناترازی مزمن، محدودیت سرمایهگذاری، پیامدهای جنگ و افزایش هزینههای تامین امنیت زیرساختها، چشمانداز تامین پایدار برق را با ابهام روبهرو کرده است. در چنین شرایطی، آینده شبکه بیش از هر زمان دیگری به مدیریت مصرف، اصلاحات ساختاری و آمادگی صنایع برای مواجهه با سناریوهای مختلف وابسته خواهد بود.
وابستگی گسترده ایران به امارات در سالهای اخیر، این کشور را از یک شریک تجاری به یکی از گلوگاههای اصلی اقتصاد ایران در حوزههای مالی، ارزی و لجستیکی تبدیل کرده است؛ گلوگاهی که در شرایط تنش میتواند به ابزاری برای اعمال فشار اقتصادی بدل شود.
تمرکز بیش از ۷۰ درصد واردات ایران بر سه مبدا اصلی، زنگ خطر آسیبپذیری زنجیره تامین کشور را به صدا درآورده است. تجربه جنگ اخیر نیز نشان داد هرگونه اختلال در مسیرهای سنتی تجارت، میتواند تامین کالاهای اساسی و مواد اولیه را با چالش جدی مواجه کند. در چنین شرایطی، تنوعبخشی به مبادی وارداتی، به ویژه از مسیر پاکستان، دیگر یک انتخاب اقتصادی نیست، بلکه ضرورتی...
عضو کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی گفت: به نظر میرسد وزارت راه و شهرسازی بیش از آن که به حل ریشهای مشکلات بازار مسکن بپردازد، درگیر مسائل شکلی شده و اراده کافی برای تکمیل سامانه املاک و اسکان وجود نداشته است.
عضو کمیسیون عمران مجلس در گفتوگو با اقتصاد معاصر
عضو کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی گفت: برای جبران خسارتهای واردشده به راهها و راهآهن، باید اعتبارات مستقلی در اختیار وزارت راه و شهرسازی قرار گیرد و دولت با ترمیم بودجه و استفاده از ظرفیت بخش خصوصی، روند بازسازی را تسریع کند.
عضو کمیسیون عمران مجلس در گفتوگو با اقتصاد معاصر
عضو کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی گفت: قیمتگذاری دستوری به تنهایی نمیتواند بازار اجاره را کنترل کند و تا زمانی که عرضه مسکن از طریق اجرای جدی نهضت ملی مسکن و مشارکت بخش خصوصی افزایش نیابد، نه فشار بر مستاجران کاهش مییابد و نه میتوان انتظار مهار یا کاهش اجارهبها را داشت.
عضو کمیسیون عمران مجلس در گفتوگو با اقتصاد معاصر
عضو کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی گفت: اجرای سقف قانونی افزایش اجارهبها تنها راهکار موقت برای کنترل بازار است و تا زمانی که عرضه مسکن افزایش نیابد، نمیتوان انتظار تعادل در بازار اجاره را داشت. حدود یک میلیون واحد نهضت ملی مسکن در دست تکمیل است و اتمام این پروژهها به همکاری بانکها و تامین زیرساختها وابسته است.