کارت سوخت عوض می‌شود؟ تغییر مهم در کارت‌های اضطراری کلید خورد؛ جزئیات طرح جدید بنزین

به گزارش اقتصاد معاصر؛ کارت سوخت قرار است حذف شود یا تغییر بزرگ‌تری در راه است؟ ماجرای جدید کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها و حرکت به سمت استفاده از کارت بانکی، ابهام‌های تازه‌ای برای رانندگان ایجاد کرده است؛ به‌ویژه اینکه یک طرح جدید به‌صورت آزمایشی در تهران کلید خورده و ممکن است طی دو ماه آینده به سراسر کشور برسد. اما این طرح دقیقاً چه تغییری در نحوه بنزین زدن ایجاد می‌کند، اگر سهمیه کارت شخصی تمام شود راننده چگونه سوخت‌گیری خواهد کرد، کارت بانکی چه زمانی وارد این فرآیند می‌شود و افزایش نرخ سوم بنزین چه ارتباطی با این تغییرات دارد؟ جزئیات این تغییرات را در ادامه بخوانید.

کارت سوخت عوض می‌شود یا کارت‌های جایگاه؟

ماجرای تغییرات جدید در نظام سوخت‌گیری از آنجا اهمیت پیدا کرده که برخی اخبار، این تصور را ایجاد کرده‌اند که کارت سوخت به‌زودی از جایگاه‌های بنزین حذف خواهد شد؛ اما بررسی اظهارات مسئولان نشان می‌دهد که در مرحله فعلی، چنین اتفاقی مطرح نیست.

آنچه اکنون در حال اجراست، شناسه‌دار کردن کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها است. این طرح به‌صورت آزمایشی در دو جایگاه تهران آغاز شده و قرار است در صورت موفقیت، طی حدود دو ماه به سایر جایگاه‌های کشور نیز توسعه پیدا کند؛ بنابراین تغییر اصلی در این مرحله، حذف کارت جایگاه نیست؛ بلکه استفاده از کارت اضطراری بنزین قرار است با احراز هویت، ثبت دقیق‌تر تراکنش‌ها و کنترل میزان برداشت سوخت همراه شود.

کارت‌های اضطراری جایگاه حذف نمی‌شوند

یکی از مهم‌ترین نکات درباره طرح جدید این است که کارت‌های اضطراری جایگاه فعلاً قرار نیست حذف شوند.

مدیر سامانه هوشمند سوخت شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی اعلام کرده است که طرح شناسه‌دار کردن کارت‌های اضطراری در دو جایگاه تهران به‌صورت آزمایشی اجرا شده است.

در این مدل، میزان سوخت برداشت‌شده با کارت اضطراری قابل شناسایی و کنترل خواهد بود. در صورت موفقیت مرحله آزمایشی، اجرای این طرح در سراسر کشور دنبال خواهد شد.

به این ترتیب، رانندگانی که کارت سوخت شخصی ندارند، کارت آنها مفقود شده یا سهمیه کارت شخصی‌شان به پایان رسیده است، همچنان می‌توانند از سازوکار کارت اضطراری جایگاه استفاده کنند؛ البته شیوه استفاده از این کارت‌ها نسبت به گذشته کنترل‌شده‌تر خواهد بود.

اگر سهمیه کارت سوخت تمام شود، امکان بنزین زدن وجود دارد؟

یکی از مهم‌ترین پرسش‌های رانندگان این است که اگر سهمیه کارت سوخت شخصی تمام شود، آیا امکان سوخت‌گیری از بین می‌رود؟

بر اساس توضیحات مسئولان، هدف از شناسه‌دار کردن کارت‌های اضطراری این نیست که پس از پایان سهمیه کارت شخصی، راننده دیگر امکان دریافت بنزین نداشته باشد.

در مدل جدید، استفاده از کارت اضطراری جایگاه پس از احراز هویت انجام می‌شود و میزان سوخت قابل برداشت نیز می‌تواند مطابق سیاست‌های تعیین‌شده کنترل شود؛ بنابراین پایان سهمیه کارت شخصی به معنای توقف کامل سوخت‌گیری نیست؛ بلکه نحوه استفاده از کارت جایگاه و میزان سوخت دریافتی می‌تواند تحت نظارت دقیق‌تری قرار گیرد.

البته جزئیات دقیق احراز هویت، میزان سوخت قابل برداشت و نحوه اجرای این فرآیند در همه جایگاه‌ها باید از سوی وزارت نفت و شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی به‌صورت رسمی اعلام شود.

کارت بانکی چه زمانی جای کارت سوخت را می‌گیرد؟

در کنار تغییرات مربوط به کارت‌های اضطراری، موضوع مهم دیگری نیز در نظام سوخت‌گیری دنبال می‌شود: انتقال سهمیه بنزین به کارت بانکی.

بر اساس مصوبه هیئت وزیران در تیرماه ۱۴۰۵، دستگاه‌های مسئول موظف شده‌اند زیرساخت‌های موردنیاز برای انتقال سهمیه از کارت هوشمند سوخت به کارت بانکی مالکان خودرو را ایجاد و عملیاتی کنند.

شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی نیز پیش‌تر اعلام کرده بود که زیرساخت‌های مربوط به انتقال سهمیه سوخت به کارت بانکی از سوی این شرکت ایجاد شده و تکمیل سایر بخش‌های موردنیاز در دستور کار قرار دارد.

با این حال، توسعه زیرساخت کارت بانکی به معنای آن نیست که کارت سوخت شخصی فوراً حذف شده است.

تا زمانی که دستورالعمل نهایی و شیوه اجرای عمومی این طرح اعلام نشود، کارت سوخت شخصی همچنان یکی از ابزار‌های اصلی سوخت‌گیری و استفاده از سهمیه خودرو خواهد بود.

سه کارت در نظام جدید سوخت‌گیری چه تفاوتی دارند؟

برای جلوگیری از برداشت اشتباه درباره حذف کارت سوخت، باید میان سه ابزار اصلی در نظام جدید تفاوت قائل شد:

کارت سوخت شخصی:
ابزار اصلی استفاده از سهمیه سوخت خودرو و همچنان یکی از ارکان فعلی نظام سوخت‌گیری است.

کارت اضطراری جایگاه:
برای شرایطی مانند نداشتن کارت شخصی، مفقودی کارت یا پایان سهمیه کاربرد دارد و قرار است استفاده از آن با شناسه‌دار شدن، احراز هویت و کنترل تراکنش‌ها همراه شود.

کارت بانکی:
زیرساخت جدیدی است که برای انتقال سهمیه سوخت به ابزار بانکی مالک خودرو در حال توسعه است؛ بنابراین عبارت «حذف کارت سوخت» نباید با «ساماندهی کارت‌های اضطراری» یا «توسعه کارت بانکی» یکی تلقی شود.

رانندگان در جایگاه‌های سوخت چه تغییری احساس می‌کنند؟

اثر واقعی طرح جدید زمانی مشخص می‌شود که راننده برای سوخت‌گیری وارد جایگاه شود.

در شرایط فعلی، کارت سوخت شخصی همچنان نقش اصلی را در استفاده از سهمیه دارد. در مقابل، کارت اضطراری جایگاه قرار است از حالت استفاده نسبتاً آزاد خارج شده و تراکنش‌های آن با سازوکار دقیق‌تری ثبت و کنترل شود.

در مرحله بعد نیز کارت بانکی می‌تواند به یکی از ابزار‌های انتقال و استفاده از سهمیه سوخت تبدیل شود؛ بنابراین رانندگان ممکن است در آینده با فرآیندی مواجه شوند که در آن احراز هویت، ثبت اطلاعات تراکنش و کنترل میزان سوخت دریافتی اهمیت بیشتری پیدا کند.

نرخ سوم بنزین چه ارتباطی با تغییر کارت سوخت دارد؟

موضوع دیگری که هم‌زمان با تغییرات نظام سوخت‌گیری مطرح شده، افزایش نرخ سوم بنزین است.

از ۱۷ شهریور ۱۴۰۵، نرخ سوم بنزین از ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان افزایش یافته است؛ در حالی که نرخ‌های اول و دوم و سهمیه‌های مربوط به آنها بدون تغییر باقی مانده‌اند.

در نتیجه، افزایش نرخ سوم بنزین را نباید با حذف کارت سوخت شخصی یا حذف کارت اضطراری جایگاه یکسان دانست.

این تغییرات اگرچه همگی در چارچوب سیاست مدیریت مصرف سوخت قرار می‌گیرند، اما از نظر اجرایی موضوعات جداگانه‌ای هستند.

آیا کارت سوخت شخصی حذف می‌شود؟

در حال حاضر، آنچه از اظهارات مسئولان مشخص است، حذف فوری کارت سوخت شخصی نیست.

تمرکز فعلی بر سه محور قرار دارد:

- ساماندهی و شناسه‌دار کردن کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها
- توسعه زیرساخت انتقال سهمیه سوخت به کارت بانکی
- افزایش نظارت بر نحوه مصرف و تراکنش‌های سوخت

بنابراین رانندگان نباید صرفاً بر اساس خبر‌های مربوط به کارت بانکی یا کارت اضطراری، کارت سوخت شخصی خود را کنار بگذارند.

طرح شناسه‌دار شدن کارت اضطراری چه زمانی سراسری می‌شود؟

اجرای طرح در حال حاضر به‌صورت آزمایشی در دو جایگاه تهران آغاز شده است.

بر اساس اعلام مسئولان، در صورت موفقیت اجرای آزمایشی، توسعه این طرح در سراسر کشور طی حدود دو ماه دنبال خواهد شد.

با این حال، جزئیات دقیق زمان‌بندی اجرای طرح در تمام استان‌ها و جایگاه‌ها باید از سوی شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی اعلام شود.

ابهام‌های مهم درباره کارت سوخت و کارت بانکی

با وجود آغاز اجرای آزمایشی طرح، چند پرسش مهم همچنان برای رانندگان مطرح است؛ از جمله اینکه:

- احراز هویت راننده در جایگاه دقیقاً چگونه انجام می‌شود؟
- پس از پایان سهمیه کارت سوخت شخصی چه میزان بنزین با کارت اضطراری قابل دریافت است؟
- کارت بانکی از چه زمانی به‌صورت عمومی برای استفاده از سهمیه فعال می‌شود؟
- آیا تمام بانک‌ها در این طرح مشارکت خواهند داشت؟
- در صورت قطعی سامانه سوخت یا اختلال بانکی، راهکار جایگزین چیست؟
- تکلیف رانندگانی که کارت سوخت شخصی خود را گم کرده‌اند چه خواهد بود؟

پاسخ رسمی به این پرسش‌ها می‌تواند از سردرگمی رانندگان هنگام اجرای سراسری طرح جلوگیری کند.

چرا شفاف‌سازی درباره کارت اضطراری اهمیت دارد؟

تغییر شیوه سوخت‌گیری تنها زمانی برای مردم قابل اجرا خواهد بود که جزئیات آن پیش از اجرای سراسری به‌صورت شفاف اطلاع‌رسانی شود.

راننده باید بداند در صورت نداشتن کارت سوخت، پایان سهمیه، مفقودی کارت یا اختلال در سامانه، دقیقاً چه مسیری را باید طی کند.

همچنین توسعه کارت بانکی باید به‌گونه‌ای انجام شود که اختلال در زیرساخت‌های بانکی یا سوخت، مانع دسترسی مردم به سوخت موردنیاز نشود.

جمع‌بندی؛ کارت سوخت حذف می‌شود یا نه؟

برخلاف برخی برداشت‌ها، کارت سوخت در مرحله فعلی قرار نیست به‌صورت فوری حذف شود. تغییر مهمی که اکنون کلید خورده، شناسه‌دار شدن کارت‌های اضطراری جایگاه‌هاست؛ طرحی که ابتدا در دو جایگاه تهران به‌صورت آزمایشی اجرا شده و در صورت موفقیت، امکان توسعه آن در سراسر کشور وجود دارد.

هم‌زمان، زیرساخت انتقال سهمیه بنزین به کارت بانکی نیز در حال تکمیل است؛ اما این موضوع به معنای حذف فوری کارت سوخت شخصی نیست.

در واقع، نظام سوخت‌گیری کشور در حال حرکت به سمت مدلی است که در آن کارت سوخت شخصی، کارت اضطراری جایگاه و کارت بانکی هرکدام نقش مشخصی خواهند داشت.

اکنون مهم‌ترین موضوع برای رانندگان، اعلام جزئیات نهایی اجرای طرح از سوی وزارت نفت و شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی است؛ به‌ویژه درباره نحوه احراز هویت، میزان سوخت قابل برداشت با کارت اضطراری، زمان اجرای سراسری و نحوه استفاده از کارت بانکی.

تا زمان اعلام دستورالعمل‌های جدید، رانندگان باید کارت سوخت شخصی خود را همچنان به‌عنوان ابزار اصلی سوخت‌گیری و استفاده از سهمیه همراه داشته باشند.