از فضای مه‌آلود تولید صنعتی تا جهان پس از هرمز

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ روزنامه‌های مهم کشور در گزارش‌های امروز خود به موضوعاتی از جمله رکود در بخش صنعت، تاثیر تنگه هرمز بر امنیت انرژی جهان، مطالبات گندم‌کاران، استخراج غیرقانونی رمزارز و روند بازسازی زیرساخت‌ها پرداخته‌اند.

روزنامه دنیای اقتصاد در گزارش ویژه اقتصادی خود با عنوان «تولید صنعتی در فضای مه‌آلود» به رکود عمیق و بی‌سابقه بخش صنعت پرداخته و نوشته است: «رصد شاخص مدیران خرید (شامخ) نشان می‌دهد بخش صنعت ایران در اسفند ۱۴۰۴ و فروردین ۱۴۰۵ به عمیق‌ترین رکود هشت‌ساله خود رسیده است. شامخ صنعت پس از سقوط بی‌سابقه به ۲۶.۲ در اسفند، در فروردین به ۳۷.۴ رسید که همچنان بسیار پایین‌تر از مرز رونق (۵۰) است. این وضعیت تحت تاثیر اختلال در زنجیره تامین، محدودیت‌های لجستیکی و تجاری، افزایش هزینه‌های تولید، کمبود مواد اولیه، نوسانات ارزی و نااطمینانی‌های ناشی از شرایط جنگی شکل گرفته است. تمامی مؤلفه‌های اصلی از جمله تولید، سفارشات جدید، فروش، اشتغال، موجودی مواد اولیه و صادرات در محدوده رکودی قرار دارند. شاخص اشتغال نیز به پایین‌ترین سطح تاریخی خود رسیده و از تشدید تعدیل نیرو در صنایع خبر می‌دهد. در مقابل، شاخص قیمت مواد اولیه با عدد ۷۷.۴ نشان‌دهنده تداوم فشار شدید تورمی بر تولیدکنندگان است. صنایع پوشاک و چرم، شیمیایی، فلزی و غذایی بیشترین آسیب را دیده‌اند. همچنین بدبینی فعالان اقتصادی نسبت به آینده افزایش یافته و شاخص انتظارات تولید به یکی از کمترین سطوح خود رسیده است. کارشناسان خروج از این بحران را در گرو تثبیت تامین ارز و مواد اولیه، حمایت از سرمایه در گردش بنگاه‌ها، تسهیل واردات و کاهش نااطمینانی‌های اقتصادی می‌دانند.»

روزنامه اعتماد با عنوان «جهان پس از هرمز» در گزارش اقتصادی خود به تاثیر بحران تنگه هرمز بر امنیت انرژی جهان و روند گذار به انرژی‌های پاک پرداخته و نوشته است: «بسته یا محدود شدن تنگه هرمز در پی تنش‌های منطقه‌ای، شوک بزرگی به بازار جهانی انرژی وارد کرده و کشورهای مختلف را با چالش تامین نفت و گاز روبه‌رو ساخته است. برخی کشورهای منطقه به دلیل داشتن مسیرهای صادراتی جایگزین آسیب کمتری دیده‌اند اما کشورهای وابسته به هرمز با کاهش صادرات و درآمد مواجه شده‌اند. این بحران نشان داده کشورهایی که در انرژی‌های تجدیدپذیر سرمایه‌گذاری کرده و منابع انرژی خود را متنوع ساخته‌اند، تاب‌آوری بیشتری در برابر شوک‌های انرژی دارند. با این حال، گذار به انرژی‌های پاک فرآیندی زمان‌بر است و بسیاری از کشورها همچنان به نفت و گاز وابسته خواهند ماند. از سوی دیگر، وابستگی به گاز طبیعی نیز به دلیل تمرکز مسیرهای انتقال آن در هرمز، امنیت انرژی را تضمین نمی‌کند. بحران اخیر احتمالا سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر را افزایش خواهد داد اما این گذار وابستگی‌های جدیدی به مواد معدنی حیاتی و فناوری‌های انرژی پاک ایجاد می‌کند که بخش عمده زنجیره تامین آن‌ها در اختیار چین است. در نتیجه، امنیت انرژی آینده علاوه بر نفت و گاز، به دسترسی به فناوری‌های سبز، مواد معدنی راهبردی و مدیریت هوشمندانه روابط بین‌المللی نیز وابسته خواهد بود.»

روزنامه جوان در گزارش اقتصادی خود با عنوان «نوبت آسیاب پرداختی‌ها به گندم رسید» به تاخیر در پرداخت مطالبات گندم‌کاران و پیامدهای آن بر معیشت کشاورزان و تولید گندم کشور پرداخته و نوشته است: «تاخیر در پرداخت مطالبات گندم‌کاران بار دیگر به یکی از چالش‌های اصلی بخش کشاورزی تبدیل شده است. با وجود آنکه طبق قانون دولت موظف است بهای گندم تحویلی را ظرف ۲۴ تا ۴۸ ساعت پرداخت کند، بسیاری از کشاورزان پس از گذشت بیش از دو ماه هنوز بخش عمده مطالبات خود را دریافت نکرده‌اند. تاکنون حدود ۲.۶ میلیون تن گندم به ارزش ۱۳۰ همت از کشاورزان خریداری شده اما فقط ۴۱ همت، معادل ۳۳ درصد مطالبات، پرداخت شده است. فعالان این بخش می‌گویند کشاورزان برای تامین هزینه بذر، کود و سم ناچار به استقراض شده‌اند و اکنون در بازپرداخت بدهی‌های خود با مشکل مواجه‌اند. به گفته مسوولان بنیاد ملی گندم‌کاران، این وضعیت علاوه بر ایجاد مشکلات معیشتی، موجب کاهش تحویل گندم به مراکز خرید تضمینی شده و بخشی از محصول به سمت واحدهای خوراک دام و طیور رفته است. کارشناسان هشدار می‌دهند ادامه این روند می‌تواند اعتماد کشاورزان را کاهش داده، سطح زیرکشت گندم را در سال‌های آینده تحت تاثیر قرار دهد و امنیت غذایی کشور را با چالش مواجه کند.»

روزنامه ایران با عنوان «ماینرها، بحران برق و یک مناقشه آماری» در گزارش اقتصادی خود به بررسی نقش استخراج غیرقانونی رمزارز (ماینینگ غیرمجاز) در ناترازی و کمبود برق ایران و اختلاف‌نظر بین توانیر و کارشناسان درباره میزان اثرگذاری آن پرداخته و نوشته است: «ماینینگ غیرمجاز بار دیگر به یکی از متهمان اصلی مصرف بالای برق تبدیل شده است. توانیر اعلام می‌کند این فعالیت حدود ۲۰ درصد بار پیک شبکه و نزدیک به ۵ درصد انرژی سالانه کشور را مصرف می‌کند. به گفته مسوولان این شرکت، سهم استخراج قانونی بسیار ناچیز است و بخش عمده مصرف به مزارع غیرمجاز مربوط می‌شود. آن‌ها معتقدند تعرفه بالای برق استخراج قانونی می‌تواند برخی فعالان را به سمت فعالیت غیرقانونی سوق دهد. همچنین با استفاده از روش‌های داده‌کاوی و تحلیل شبکه، مزارع غیرمجاز شناسایی شده و تاکنون ۲۸۳ هزار دستگاه ماینر جمع‌آوری شده است. در مقابل، برخی کارشناسان انرژی این آمار را بیش‌برآورد شده می‌دانند و معتقدند مصرف واقعی ماینینگ غیرمجاز حدود ۲ تا ۳ درصد برق کشور است. آن‌ها تاکید می‌کنند که هرچند استخراج غیرقانونی باید متوقف شود اما علت اصلی ناترازی برق را باید در کمبود سرمایه‌گذاری، فرسودگی زیرساخت‌ها و ضعف مدیریت مصرف جست‌وجو کرد. در نهایت، هر دو دیدگاه بر لزوم مقابله با ماینینگ غیرمجاز اتفاق نظر دارند اما حل بحران برق را نیازمند اصلاحات گسترده‌تر در صنعت برق کشور می‌دانند.»

روزنامه جام‌جم در گزارش اقتصادی خود با عنوان «بازسازی زیرساخت‌ها با توان ایرانی» به ادعای حمله به زیرساخت‌های صنعتی و انرژی ایران و روند بازسازی سریع آن‌ها با اتکا به توان داخلی پرداخته و نوشته است: «آمریکا و رژیم اسرائیل با حملات نظامی به زیرساخت‌های صنعتی و انرژی ایران، از جمله فولاد، پتروشیمی و پارس جنوبی، تلاش کردند اقتصاد کشور را تضعیف کرده و در زنجیره تولید و ارزآوری اختلال ایجاد کنند. هدف اصلی این حملات، کاهش توان تولید، ایجاد نااطمینانی اقتصادی و فشار بر معیشت مردم عنوان شده است. با این حال، صنایع داخلی با تکیه بر دانش و توان مهندسان ایرانی، بدون وابستگی خارجی وارد مرحله بازسازی شدند. نمونه آن بازگشت سریع کوره شماره ۸ فولاد مبارکه پس از ۴۵ روز است که به گفته مسوولان، بدون حضور کارشناسان خارجی انجام شد و به حفظ تولید و ثبات بازار کمک کرد. در حوزه انرژی نیز بخشی از ظرفیت‌های آسیب‌دیده در پالایشگاه‌ها و پتروشیمی‌ها در حال جبران است و برنامه‌ریزی شده تا پیش از فصل سرد، حدود ۵۰ درصد ظرفیت گازی از دست‌رفته دوباره فعال شود.»