هشدار بزرگترین معامله‌گران نفت جهان درباره بازار انرژی

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ بزرگ‌ترین معامله‌گران نفت جهان هشدار داده‌اند که کاهش تقاضای نفت ناشی از جنگ علیه ایران ممکن است در ماه‌های آینده عمیق‌تر شود و اثرات کامل اقتصادی این درگیری هنوز به‌ طور کامل آشکار نشده است. 

بر اساس اعلام شرکت Gunvor Group، میزان کاهش مصرف نفت ممکن است در ماه آینده دو برابر شده و به حدود ۵ میلیون بشکه در روز برسد؛ رقمی که معادل حدود ۵ درصد از عرضه جهانی نفت است. این شرکت همچنین هشدار داده است که در صورت بسته ماندن تنگه هرمز به مدت سه ماه، احتمال وقوع رکود جهانی وجود دارد. کاهش تقاضا در حال حاضر عمدتا در آسیا متمرکز است اما می‌تواند با واکنش بازارهای جهانی و تغییر قیمت‌ها در سایر مناطق نیز گسترش یابد. 

شرکت Trafigura Group نیز اعلام کرده که این کاهش مصرف به‌ تدریج در مناطق بیشتری نمایان خواهد شد. در همین حال، راسل هاردی، مدیرعامل Vitol Group اعلام کرده است که جنگ تاکنون حدود ۴ میلیون بشکه در روز از تقاضای جهانی نفت را حذف کرده و این رقم در صورت تداوم بحران افزایش خواهد یافت. وی همچنین هشدار داده که ادامه وضعیت می‌تواند پیامدهای رکودی به همراه داشته باشد. 

بر اساس داده‌های آژانس بین‌المللی انرژی (IEA)، از زمان آغاز جنگ ایران در پایان فوریه، عرضه نفت خام و فرآورده‌های نفتی از منطقه خلیج فارس حدود ۱۳ میلیون بشکه در روز کاهش یافته است. در همین حال، با وجود افزایش قابل توجه قیمت محموله‌های فیزیکی و فرآورده‌هایی مانند سوخت جت و گازوئیل، بازارهای آتی نفت نوسان محدودتری را تجربه کرده‌اند. 

همچنین سعد رحیم، اقتصاددان ارشد Trafigura در نشست FT Commodities در لوزان اظهار داشت: «کاهش تقاضا در بخش‌هایی رخ می‌دهد که در سازوکارهای قیمت‌گذاری به‌ طور کامل دیده نمی‌شود. میزان کاهش عرضه دست‌کم گرفته شده و این کاهش در نهایت باید با افت تقاضا در سایر بخش‌ها جبران شود.» 

وی افزود که این روند در صنایع مختلف قابل مشاهده است. بر این اساس، تولیدکنندگان پتروشیمی در چین، ژاپن و کره جنوبی فعالیت خود را کاهش داده و تولید پلاستیک مورد استفاده در محصولات مختلف از جمله بطری‌ها و تجهیزات الکترونیکی کاهش یافته است. همچنین شرکت‌های هواپیمایی در کشورهایی مانند ویتنام و هلند اقدام به لغو پروازها کرده یا در حال برنامه‌ریزی برای کاهش پروازها هستند. در جنوب شرق آسیا نیز زمین‌های برنج آماده برداشت به دلیل افزایش هزینه سوخت و کود بلااستفاده باقی مانده‌اند. 

رحیم همچنین تاکید کرد: «این تعدیل در حال وقوع است اما در صورت ادامه بحران، ابعاد آن گسترده‌تر خواهد شد. ما در یک نقطه عطف قرار داریم.»

در بازار جهانی نفت، قیمت نفت برنت از زمان آغاز جنگ حدود ۳۰ درصد افزایش یافته و در ماه مارس تا حدود ۱۲۰ دلار در هر بشکه نیز رسیده است. با این حال، در حال حاضر حدود ۹۵ دلار معامله می‌شود. این کاهش نسبت به اوج قیمت‌ها، ناشی از نشانه‌هایی از احتمال مذاکرات میان ایران و ایالات متحده برای پایان درگیری عنوان شده است. 

به گفته رحیم در صورت دستیابی به توافق دیپلماتیک، می‌توان از یک بحران بزرگ جلوگیری کرد اما در صورت تداوم درگیری، کاهش عرضه به سطحی خواهد رسید که برخی کشورها ناچار به کاهش فعالیت اقتصادی خواهند شد. 

فردریک لسر، رئیس جهانی تحقیقات و تحلیل شرکت Gunvor اعلام کرده که این شرکت سه سناریو برای بازار نفت از ادامه بسته بودن تنگه هرمز تا بازگشایی کامل یا نسبی آن در نظر دارد. 

وی هشدار داد: «در صورت عدم بازگشایی تنگه هرمز طی سه ماه، وضعیت از یک بحران انرژی فراتر رفته و به یک بحران کلان اقتصادی تبدیل خواهد شد که می‌تواند جهان را وارد رکود کند. در چنین شرایطی، کاهش شدید تقاضا اجتناب‌ناپذیر خواهد بود.» 

بر اساس گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، برای نخستین‌بار از زمان همه‌گیری کرونا در سال ۲۰۲۰، رشد تقاضای جهانی نفت که پیش‌تر برای امسال پیش‌بینی شده بود، به‌ طور کامل از بین رفته است. این نهاد اکنون به جای رشد ۷۳۰ هزار بشکه در روز، کاهش ۸۰ هزار بشکه در روز را پیش‌بینی می‌کند. این کاهش عمدتا در بخش‌های پتروشیمی از جمله ناپتا و اتان و همچنین در مصرف LPG برای پخت‌وپز مشاهده می‌شود. 

در بخش حمل‌ونقل هوایی نیز فشار قابل توجهی گزارش شده است. شرکت‌هایی مانند Vietnam Airlines، Air New Zealand، SAS اسکاندیناوی و KLM هلند اقدام به لغو پروازها کرده‌اند یا در حال برنامه‌ریزی برای این اقدام هستند. همچنین شرکت Lufthansa آلمان اعلام کرده است در صورت لزوم آماده زمین‌گیر کردن هواپیماهای خود خواهد بود. 

در مجموع، تحلیلگران بازار انرژی هشدار می‌دهند که در صورت تداوم بحران، شوک عرضه و کاهش تقاضا می‌تواند پیامدهای جدی برای اقتصاد جهانی به همراه داشته باشد. داده‌های ارائه‌شده از سوی نهادهای بین‌المللی انرژی و شرکت‌های بزرگ تجاری نشان می‌دهد که اقتصاد جهانی در حال ورود به مرحله‌ای از عدم‌قطعیت شدید در بازار انرژی است. در صورت تداوم تنش‌ها و محدودیت در مسیرهای حیاتی حمل‌ونقل نفت، احتمال تشدید کاهش تقاضا، اختلال در زنجیره تامین و فشار بر رشد اقتصادی جهانی افزایش خواهد یافت؛ وضعیتی که می‌تواند به یکی از جدی‌ترین چالش‌های انرژی و اقتصاد در سال‌های اخیر تبدیل شود.