آغاز برداشت برنج با ۱۴ هزار کمباین تخصصی در ۶۰۰ هزار هکتار اراضی

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ همزمان با رسیدن تابستان، شالیزارهای کشور به‌ ویژه در استان‌های گیلان و مازندران، میزبان عملیات گسترده برداشت مکانیزه برنج هستند. این تغییر در الگوی برداشت که طی دهه اخیر شتاب گرفته، نشان از تحول بنیادین در نظام تولید برنج کشور دارد. 

در حالی‌ که زمانی برداشت این محصول استراتژیک به روش‌های سنتی و نیروی انسانی متکی بود، امروز با تجهیز ناوگان کمباین‌ کشور، بیش از ۹۰ درصد سطح زیر کشت برنج کشور به صورت مکانیزه برداشت می‌شود.

این دستاورد، نه فقط به افزایش بهره‌وری کشاورزان منجر شده، بلکه از اتلاف محصول، کاهش کیفیت برنج در مرحله برداشت و هزینه‌های کارگری جلوگیری کرده است. اکنون کمباین‌های مخصوص شالیزار که طراحی آن‌ها منطبق با شرایط رطوبتی و خاک نرم مناطق شمالی کشور است، نقش اصلی را در برداشت سریع، دقیق و کم‌هزینه این محصول ایفا می‌کنند.

حضور ۱۴ هزار کمباین تخصصی در مزارع

امسال بیش از ۱۴ هزار دستگاه کمباین ویژه برداشت برنج در شالیزارهای کشور فعال شده‌اند؛ ماشین‌هایی که از نظر فنی، سالانه مورد بازبینی و معاینه قرار می‌گیرند و توسط شبکه تعاونی‌های کمباین‌داران، اتحادیه‌های کشاورزی و بدنه کارشناسی جهاد کشاورزی مدیریت می‌شوند. هر یک از این کمباین‌ها می‌تواند روزانه چندین هکتار از زمین‌های شالیزاری را برداشت کند که به معنای صرفه‌جویی عظیم در زمان و هزینه و کاهش وابستگی به نیروی انسانی فصلی است.

با توجه به شرایط اقلیمی و فرصت کوتاه برداشت، این ناوگان مکانیزه نقش تعیین‌کننده‌ای در جلوگیری از ضایعات بعد از رسیدگی محصول دارد. بدون مکانیزاسیون، تاخیر در برداشت می‌توانست باعث افت کیفیت برنج، جوانه‌زدگی در مزرعه یا آسیب‌های ناشی از بارندگی شود.

۶۰۰ هزار هکتار زیر کشت؛ ۴۵۰ هزار هکتار در شمال

برنج، پس از گندم، مهم‌ترین محصول زراعی ایران است. در سال جاری سطح زیر کشت برنج در کشور به بیش از ۶۰۰ هزار هکتار رسیده که از این میزان، حدود ۴۵۰ هزار هکتار فقط در استان‌های گیلان و مازندران واقع شده‌اند؛ دو استانی که نه فقط قطب تولید، بلکه پایگاه فرهنگی کشت برنج نیز به شمار می‌روند.

افزایش دمای هوا، تغییرات اقلیمی و مسائل مربوط به منابع آبی، تولید برنج را در بسیاری از مناطق کشور تحت تاثیر قرار داده است. در چنین شرایطی، مکانیزه شدن کامل چرخه کاشت تا برداشت، به عنوان راهکاری حیاتی برای افزایش تاب‌آوری بخش کشاورزی در برابر بحران‌ها دیده می‌شود.

کاهش ضایعات و افزایش کیفیت با برداشت مکانیزه

یکی از مهم‌ترین مزایای برداشت مکانیزه، کاهش قابل توجه ضایعات مزرعه‌ای است. برنج، محصولی حساس است و برداشت سنتی آن به ‌ویژه با نیروی انسانی غیرماهر می‌تواند منجر به شکستگی دانه، آلودگی با گل و لای یا حتی فساد بخش‌هایی از محصول شود. در حالی‌ که کمباین‌های مدرن با تنظیمات دقیق و سرعت مناسب، از این آسیب‌ها جلوگیری می‌کنند و محصولی با کیفیت بالا را تحویل می‌دهند.

افزون بر آن، کاهش نیاز به نیروی انسانی در زمان برداشت به معنای کاهش هزینه‌ها و فشار بر کشاورزان است. در سال‌های اخیر کمبود کارگر فصلی در روستاها به یک معضل جدی بدل شده بود که اکنون تا حد زیادی با ماشین‌آلات مکانیزه پوشش داده شده است.

هماهنگی نهادی و نظارت فنی

موفقیت عملیات مکانیزه برداشت برنج فقط وابسته به ماشین‌آلات نیست؛ بلکه نیازمند همکاری سازمان‌یافته میان نهادهای مختلف است. از سازمان جهاد کشاورزی استان‌ها تا اداره امور فناوری‌های مکانیزه، تعاونی‌های کمباین‌داران، اتحادیه‌های کشاورزی و نظام مهندسی کشاورزی، هر یک نقش مستقیمی در آماده‌سازی و نظارت بر فرایند برداشت دارند.

این هماهنگی شامل برنامه‌ریزی برای ورود تدریجی کمباین‌ها به شالیزارها، تعیین تعرفه‌های برداشت، ارائه خدمات پشتیبانی فنی، تعمیرات و امدادرسانی سیار به کمباین‌های درگیر در برداشت است.

چرخ‌دنده‌هایی که امنیت غذایی را می‌چرخانند

برداشت مکانیزه برنج، فراتر از صرفه‌جویی در زمان و هزینه، یک مولفه کلیدی در تضمین امنیت غذایی کشور است. در شرایطی که واردات برنج تحت فشار نوسانات ارزی و تحریم‌ها قرار دارد، افزایش بهره‌وری تولید داخلی، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. با بهره‌گیری از ظرفیت ماشین‌آلات برداشت و کاهش تلفات، حجم بیشتری از برنج داخلی به بازار مصرف وارد می‌شود که می‌تواند بخشی از وابستگی به واردات را کاهش دهد.