امکان رشد تجارت دارویی ایران و مصر با بکارگیری ارزهای محلی

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ بحران کمبود دارو در مصر برای سومین سال متوالی از آغاز مشکلات مربوط به کمبود دلار در این کشور ادامه دارد. اگرچه نرخ ارز از اواسط سال گذشته تا حد زیادی ثابت بوده (یک دلار=۵۰ پوند) اما این ثبات به بازار دارو در این کشور که از بی ثباتی متعددی رنج می‌برد، نرسیده و بیشتر بیماران دیابتی و سرطانی و نیازمندان آنتی‌بیوتیک، با کمبود داروی مورد نیاز خود مواجهند؛ به خصوص که تعداد افراد دیابتی فقط در مصر ۱۵ میلیون نفر است. 

به گفته یک مسؤول دولتی مصر، اخیرا مشکل کمبود آمپول‌های رنگی که بیمارستان‌های مربوط به بیماری‌های تنفسی به شدت به آن برای انجام عکس‌برداری با اشعه ایکس متکی هستند، تشدید شده و همین امر باعث شده تا قیمت یک آمپول در بازار سیاه به ۳۰۰۰ پوند برسد، در حالی که ارزش آن ۱۷۰۰ پوند است که البته سه سال پیش، این آمپول فقط ۳۰۰ پوند بوده است.

فساد و بازار سیاه فروش دارو در مصر 

این منبع دولتی مصری تاکید کرد که مشکل در واردات این آمپول‌ها از خارج از کشور است، زیرا این آمپول‌ها در مصر تولید نمی‌شوند و سازمانی که مسؤولیت واردات دارو را بر عهده دارد، طی ماه‌های گذشته در تامین ارز برای واردات مقادیر کافی از این دارو با مشکل مواجه بوده است. 

وی افزود: قرار بود محموله‌هایی که وارد می‌شود به نفع بیمارستان‌های دولتی باشد اما «بیشتر آنها مخفیانه به بیمارستان‌های خصوصی رسیده و با وجود اینکه مجوز فروش آن آمپول‌ها را نداشتند، آن‌ها را با دو یا سه برابر قیمت به بیماران فروختند.» 

این منبع تاکید کرد که بیماران در مقابل بیمارستان‌های دولتی در استان‌های مختلف صف کشیده‌اند و منتظر تهیه این آمپول‌ها هستند که برای کمک به پزشک در تشخیص صحیح ضروری است و عواقب آن برای بیماران کلیوی و توموری بیشتر خواهد بود.  بازار مصر به مقادیر زیادی از این دارو نیاز دارد و سازمان تامین داروی این کشور نمی‌تواند همه نیازها را برآورده کند.

این مسؤول به وجود فسادی که منجر به رسیدن این آمپول‌ها به بیمارستان‌های خصوصی و تهیه آنها به مقدار زیاد در حالی که در بیمارستان‌های دولتی موجود نیست، اشاره کرد و افزود این فساد بخشی از مشکلات کمبود دارو در مصر است. افزون بر اینکه بسیاری از شرکت‌های داخلی  گاهاً داروها را ذخیره  و برای افزایش قیمت آن‌ها فشار می‌آورند.

وی همچنین خواهان تهیه دستگاه‌های بازرسی در مبادی ورودی کشور برای کشف داروها و لوازم پزشکی قاچاق برای توقف تغذیه بازار سیاه است. 

یک منبع آگاه در سندیکای داروسازان که نخواست نامش فاش شود، تاکید کرد که مصر با وجود اظهارات مبنی بر تایید تهیه دارو و غلبه بر بحران، همچنان با بحران کمبود دارو مواجه است. 

وی ادامه داد:  داروخانه‌های مصر بیش از ۱۷ هزار نوع دارو دارند که ۱۲۰۰ نوع آن با کمبود شدید مواجه هستند و به حدی رسیده که  از ۲۵۰۰ دارویی که با کمبود مواجه هستند، ۱۲۰۰ نوع دارو اصلا در دسترس نیست.

این مسؤول مصری افزود: ۵۰ درصد از داروهای کمیاب در مصر مربوط به بیماری‌های مزمن و آنتی‌بیوتیک‌هایی بوده که بیمار به آنها نیاز مبرم دارد و به احتمال زیاد جایگزینی برای آن‌ها، به‌ خصوص داروهای دیابت ارائه نشده است. 

این منبع گفت که مصطفی مدبولی، نخست وزیر مصر در هفته‌های اخیر جلسات خود را با سازمان تامین دارو که مسؤول تنظیم واردات دارو و توزیع آن بوده، فشرده کرده است. 

به گفته این منبع، بحران کمبود دارو با توافق برای افزایش قیمت بیش از ۳۰۰۰ نوع دارو کم‌تر شد و به نظر می‌رسید که تحولی در این زمینه حاصل شود اما بیماران از این قیمت‌ها که خارج از توان آنها بود، گلایه داشتند و این تدابیر به حل بحران کمک نمی‌کند. 

این منبع تایید می‌کند که بحران کمبود داروهای تب مدیترانه‌ای، داروهای تالاسمی، رقیق‌کننده‌های خون و برخی داروهای سرطان همچنان ادامه دارد، در حالی که کمبود انسولین کاهش نسبی داشته اما در همه مناطق موجود نیست. 

همین منبع تاکید کرد که این بحران به وضعیت اقتصادی مصر و در دسترس بودن دلار مربوط می‌شود و صاحبان کارخانه‌های دارویی داخلی که ۹۵ درصد مواد اولیه را از خارج از کشور وارد می‌کنند، با مشکلاتی مواجه هستند و در صورت موفقیت آنها در تامین دلار، چرخه تولید از سه تا پنج ماه به طول خواهد انجامید. 

این منبع فاش کرد که سازمان تامین دارو دلیل اصلی این بحران است، زیرا بسیاری از شرکت‌های دارویی بین‌المللی به دلیل بدهی‌های شرکت‌های دارویی داخلی و بین‌المللی که به ۱۵ میلیارد پوند رسیده که ۱۰ میلیارد آن در ماه گذشته پرداخت شده، فروش دارو به این شرکت‌ها را متوقف کرده‌اند. 

خالد عبدالغفار، وزیر بهداشت مصر حجم بازار دارویی مصر را سالانه حدود ۳۰۰ میلیارد پوند تخمین زده و تاکید کرد که وزارت متبوع وی سالانه ۳۰ تا ۳۵ میلیارد پوند برای دارو هزینه می‌کند.

وی توضیح داد که کارخانه‌های مصر، ۹۱ درصد مصرف محلی را تولید می‌کنند و ۹ درصد باقیمانده عمدتا داروهای سرطان و داروهایی است که تولید محلی آنها دشوار است و کارخانه‌ای برای تولید انسولین افتتاح شده که برای مصرف محلی کافی است. 

وی با بیان اینکه قیمت دارو در مقطع اخیر در مصر بین ۲۸ تا ۳۵ درصد افزایش یافته، گفت که این امر برای تداوم تولید ضروری است. 

اما به گفته یک منبع آگاه در مرکز مصر برای حق دارو، آمار نظارت میدانی از طریق داروخانه‌ها نشان می‌دهد که داروهای داخلی ۸۰ درصد از کل حجم داروها را تشکیل می‌دهند و فرض بر این است که ۲۰ درصد از طریق واردات از خارج تامین می‌شود اما در سال جاری، درصد داروهای وارداتی از ۶ درصد کل داروهای موجود در داروخانه‌ها تجاوز نکرده که همین موضوع باعث بحران فعلی شده است. 

وی تاکید کرد: مصر در صنعت داروسازی مشکلی ندارد اما مشکل در درجه اول اقتصادی به دلیل مشکلات تامین مواد اولیه و همچنین واردات داروهای وارداتی است و مصر دارای ۱۷۲ کارخانه تایید شده و ۲۲ شرکت خارجی با شعبه‌های متعدد در استان‌های مختلف است؛ علاوه بر اینکه ۸ شرکت وابسته به بخش دولتی فعالیت می‌کنند و محیط صنعت خوبی وجود دارد اما مشکل در تامین ارز است. 

بر اساس اعلام سازمان تامین دارو، میانگین واردات دارو در سه سال گذشته بالغ بر ۶۴۳.۲ میلیون دلار آمریکا بوده و مصر دارای ۸۲ هزار داروخانه است. 

امکان استفاده ایران از فرصت نزدیکی به مصر 

اما از آنجا که ایران یکی از تولیدکنندگان بزرگ دارو در منطقه است و با داشتن زیرساخت‌های قوی در صنعت داروسازی، بخشی از تولیدات خود را به کشورهای مختلف صادر می‌کند، می‌تواند صادرکننده دارو به مصر نیز باشد. 

در سال‌های اخیر، توسعه روابط اقتصادی با کشورهای مختلف از جمله کشورهای عضو گروه بریکس مورد توجه ایران بوده است. با پیوستن مصر به این گروه، فرصت‌های جدیدی برای همکاری‌های اقتصادی و تجاری میان دو کشور ایجاد شده است. در این گزارش، امکان صادرات دارو از ایران به مصر، روش‌های تسویه حساب مالی از طریق ارزهای محلی و احتمال احداث کارخانه‌های داروسازی مشترک بررسی خواهد شد. 

ایران در سال‌های اخیر توانسته تا داروهای متنوعی را به کشورهای مختلف صادر کند. این صادرات شامل داروهای ژنریک، مواد اولیه دارویی و محصولات بیوتکنولوژی می‌شود. برخی از مقاصد مهم صادرات دارویی ایران عبارت‌ ازعراق، افغانستان، سوریه، لبنان و کشورهای آسیای مرکزی و حوزه قفقاز بوده است. 

مصر نیز یکی از بزرگ‌ترین بازارهای دارویی آفریقا و جهان عرب است و ظرفیت بالایی برای واردات دارو دارد. با توجه به اینکه دو کشور به دنبال گسترش روابط اقتصادی هستند، ایران می‌تواند بخشی از نیاز دارویی مصر را تامین کند. 

نیاز بالای بازار مصر به داروهای ارزان و باکیفیت، ظرفیت تولید بالای ایران در داروهای ژنریک و بیوتکنولوژی و تمایل دو کشور به کاهش وابستگی به ارزهای غربی و استفاده از ارزهای محلی از دلایل امکان‌پذیری صادرات داروی ایران به مصر است. اگرچه در این بین نیاز به اخذ مجوزهای بهداشتی و دارویی از سازمان‌های نظارتی مصر، رقابت با شرکت‌های داروسازی اروپایی و هندی که در بازار مصر فعال هستند و مسائل لجستیکی و حمل‌ونقل دارو مطرح می‌شود اما ایران می‌تواند از طریق ایجاد شرکت‌های مشترک یا همکاری با توزیع‌کنندگان دارویی مصری، مسیر صادرات خود را هموار کند و مذاکره برای تفاهم‌نامه‌های بهداشتی جهت تسریع در صدور مجوزها نیز داشته باشد. 

امکان استفاده از ارزهای محلی در تجارت دارویی ایران و مصر 

یکی از اهداف اصلی کشورهای عضو بریکس، کاهش وابستگی به دلار و یورو در تجارت بین‌المللی است. ایران و مصر، هر دو به دنبال استفاده از ارزهای محلی یا سیستم‌های مالی جایگزین هستند. 

ریال ایران و پوند مصر می‌توانند در مبادلات دوجانبه مورد استفاده قرار گیرند. همچنین امکان استفاده از سیستم‌های بانکی بریکس برای انجام تراکنش‌های مالی و افزایش تعاملات اقتصادی، بدون نیاز به دلار یا یورو وجود دارد. 

همچنین ایجاد حساب‌های مشترک بانکی بین دو کشور و امکان استفاده از یوآن چین یا روبل روسیه به عنوان ارز واسطه نیز می‌تواند تسهیلگر مراودات تجاری بین ایران و مصر باشد. همچنین ایران می‌تواند به جای صرفا صادرات دارو، با مشارکت در احداث کارخانه‌های تولید دارو در مصر، حضور خود را در بازار این کشور پایدارتر و تاثیرگذارتر کند. 

درباره مزایای احداث کارخانه دارویی در مصر باید گفت که دسترسی به بازارهای آفریقا و جهان عرب، کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل و تعرفه‌های وارداتی، افزایش همکاری‌های علمی و فناورانه میان دو کشور و ایجاد فرصت‌های شغلی برای نیروی کار محلی است. با اجرای این راهکارها، ایران می‌تواند حضور قوی و پایداری در بازار دارویی مصر داشته باشد و همکاری‌های اقتصادی را در چارچوب بریکس توسعه دهد.