جهش کم‌سابقه تجارت خارجی چین

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ رشد تجارت خارجی چین در ماه ژوئن فراتر از پیش‌بینی‌ها شتاب گرفت؛ افزایش تقاضای جهانی برای تجهیزات مرتبط با هوش مصنوعی و تلاش صادرکنندگان برای ارسال کالا پیش از اعمال تعرفه‌های جدید آمریکا، موجب شد صادرات این کشور سریع‌ترین رشد خود از سال ۲۰۲۱ را ثبت کند. هم‌زمان واردات نیز با جهشی قابل توجه همراه شد اما واردات نفت خام به پایین‌ترین سطح نزدیک به یک دهه اخیر سقوط کرد.

بر اساس تازه‌ترین داده‌های منتشر شده از سوی اداره گمرک چین، ارزش صادرات این کشور در ماه ژوئن بر مبنای دلار آمریکا نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲۷ درصد افزایش یافته است؛ رقمی که بالاترین نرخ رشد صادرات از اکتبر ۲۰۲۱ تاکنون محسوب می‌شود. این در حالی است که رشد صادرات در ماه مه ۱۹.۴ درصد بود و اقتصاددانان نیز رشد ۱۸.۲ درصدی را برای ژوئن پیش‌بینی کرده بودند.

در نیمه نخست سال جاری، بیشترین رشد صادرات چین به کالاهای پیشرفته و صنعتی اختصاص داشت. نیمه‌رساناها، عناصر خاکی کمیاب، خودروها و کشتی‌ها بیشترین افزایش صادرات را تجربه کردند، در حالی که صادرات کالاهایی مانند اسباب‌بازی، کفش، فولاد و مبلمان رشد قابل توجهی نداشت و از روند کلی صادرات عقب ماند. بر اساس داده‌های رسمی، صادرات چین به ایالات متحده در ماه ژوئن حدود ۱۴ درصد نسبت به سال قبل افزایش یافته و واردات از آمریکا نیز ۲۶ درصد رشد کرده است.

بر اساس گزارش موسسه China Beige Book، فعالیت کارخانه‌های چین در ماه ژوئن سرعت بیشتری گرفته است. سفارش‌های صادراتی به مقصد آمریکا نسبت به سال گذشته افزایش محسوسی داشته و همین موضوع موجب رشد نرخ حمل‌ونقل نیز شده است. تولیدکنندگان چینی در تلاش هستند پیش از اجرایی شدن دور جدید تعرفه‌های احتمالی آمریکا، صادرات خود را افزایش دهند. این تعرفه‌ها در چارچوب تحقیقات بخش ۳۰۱ دولت آمریکا و هم‌زمان با پایان اعتبار تعرفه عمومی ۱۰ درصدی در ۲۴ ژوئیه در دستور کار قرار دارد.

صادرات چین به آمریکا که طی بیشتر ماه‌های سال گذشته با کاهش دو رقمی مواجه بود، اکنون در نیمه نخست سال جاری دوباره وارد محدوده رشد مثبت شده است. در سمت واردات نیز آمارها از رشد قابل توجه حکایت دارد. واردات چین در ماه ژوئن نسبت به سال قبل ۳۶ درصد افزایش یافت که بالاترین رشد از ژوئن ۲۰۲۱ تاکنون محسوب می‌شود. این رقم نسبت به رشد ۲۷.۴ درصدی ماه مه نیز افزایش یافته و به‌طور محسوسی از پیش‌بینی ۲۴ درصدی تحلیلگران فراتر رفته است، در نتیجه مازاد تجاری چین در ماه ژوئن به ۱۲۵.۶ میلیارد دلار رسید.

ترکیب واردات نیز مشابه صادرات نشان می‌دهد بخش عمده رشد به کالاهای با فناوری بالا مربوط بوده است، در حالی که ضعف سایر گروه‌های کالایی همچنان از تداوم ضعف تقاضای داخلی حکایت دارد. اقتصاد چین همچنان با عدم تعادل میان عرضه و تقاضا روبه‌رو است. رونق سرمایه‌گذاری جهانی در حوزه هوش مصنوعی باعث شده تولید صنعتی و صادرات همچنان موتور اصلی رشد اقتصادی باشند اما هم‌زمان رکود طولانی‌مدت بازار مسکن، کاهش سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و نوسانات قیمت جهانی نفت موجب تضعیف مصرف داخلی شده است.

ژیوی ژانگ، اقتصاددان ارشد موسسه Pinpoint Asset Management، معتقد است صادرات چین احتمالا در نیمه دوم سال نیز روند قدرتمند خود را حفظ خواهد کرد؛ موضوعی که می‌تواند تنش‌های تجاری میان چین و شرکای تجاری این کشور، به‌ویژه اتحادیه اروپا، را تشدید کند.

در همین راستا، چین و اتحادیه اروپا ماه گذشته سازوکاری برای مشاوره در حوزه تجارت و سرمایه‌گذاری ایجاد کردند تا عدم توازن تجاری میان دو طرف کاهش یابد. مقام‌های اروپایی نیز دستیابی به «نتایج ملموس» را تا ماه اکتبر هدف‌گذاری کرده‌اند.

داده‌های گمرکی نشان می‌دهد صادرات چین به اتحادیه اروپا در ماه ژوئن ۱۸.۵ درصد و صادرات به کشورهای عضو آسه‌آن ۳۵ درصد افزایش یافته است. در همین مدت واردات از اتحادیه اروپا ۹ درصد و واردات از کشورهای آسه‌آن ۲۷ درصد رشد کرده است.

در کنار این تحولات، احتمال تشدید فشارهای تجاری از سوی آمریکا نیز مورد توجه تحلیلگران قرار گرفته است. یکی از موضوعات مطرح، طرح پیشنهادی لیندسی گراهام، سناتور آمریکایی، برای اعمال تعرفه‌های ثانویه سنگین بر کشورهایی است که همچنان نفت و گاز روسیه را خریداری می‌کنند. این طرح در نسخه اولیه خود اعمال تعرفه‌هایی تا ۵۰۰ درصد را پیشنهاد کرده بود؛ اقدامی که می‌تواند چین، به عنوان بزرگ‌ترین خریدار نفت خام روسیه، را به طور مستقیم تحت تاثیر قرار دهد.

لین سونگ، اقتصاددان ارشد بخش چین بزرگ در بانک ING، هشدار داده است که چنین عواملی می‌تواند روند قدرتمند صادرات چین را در ادامه سال با چالش مواجه کند. از سوی دیگر، واردات نفت خام چین در ماه ژوئن افت قابل توجهی را ثبت کرد. واردات نفت خام این کشور نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۴۱ درصد کاهش یافته و به ۲۹.۳ میلیون تن رسیده است؛ رقمی که پایین‌ترین سطح واردات نفت چین در نزدیک به یک دهه اخیر محسوب می‌شود. همچنین مجموع واردات نفت خام چین در نیمه نخست سال نیز از نظر حجمی ۱۱ درصد کمتر از مدت مشابه سال قبل بوده است.

جولیان ایوانز-پریچارد، رئیس بخش اقتصاد چین، معتقد است کاهش واردات نفت بیش از آنکه ناشی از افت تقاضا باشد، بازتاب کاهش ذخیره‌سازی نفت در این کشور است. اکنون نگاه بازارها به انتشار آمار تولید ناخالص داخلی چین در سه‌ماهه دوم سال دوخته شده است که قرار است روز چهارشنبه منتشر شود. اقتصاددانان انتظار دارند رشد اقتصادی چین در این دوره به ۴.۵ درصد کاهش یابد، در حالی که رشد سه‌ماهه نخست سال ۵ درصد بوده است.

هم‌زمان پیش‌بینی می‌شود تولید صنعتی چین در ماه ژوئن ۴.۷ درصد افزایش یابد اما فروش خرده‌فروشی ۰.۱ درصد کاهش پیدا کند. همچنین برآوردها نشان می‌دهد سرمایه‌گذاری در دارایی‌های ثابت شهری طی نیمه نخست سال ۴.۹ درصد کاهش خواهد یافت؛ رقمی که نسبت به افت ۴.۱ درصدی پنج ماه نخست سال، کاهش بیشتری را نشان می‌دهد.

سرمایه‌گذاران همچنین در انتظار برگزاری نشست مهم دفتر سیاسی حزب کمونیست چین در اواخر ماه ژوئیه هستند تا نشانه‌هایی از سیاست‌های اقتصادی نیمه دوم سال دریافت کنند. با این حال، بسیاری از تحلیلگران معتقدند با وجود تداوم قدرت صادرات و تمرکز دولت چین بر کنترل ظرفیت مازاد تولید و مقابله با فشارهای تورمی منفی، احتمال اجرای بسته‌های محرک اقتصادی گسترده پایین است؛ مگر آنکه رشد اقتصادی این کشور با افتی شدیدتر از انتظار مواجه شود.