حذف اسرائیل از شبکه جدید ترانزیت منطقه؛ تنگه هرمز پایان رویای پل حیفا را رقم زد

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ جنگ تحمیلی اسرائیل علیه ایران و پیامدهای آن بر امنیت آبراه‌های استراتژیک نظیر تنگه هرمز و باب‌المندب، نه فقط به تضعیف جمهوری اسلامی منجر نشد، بلکه به بزرگترین کابوس استراتژیک برای خود این رژیم تبدیل شده است. آنچه در هاله‌ای از ابهام و سکوت خبری در حال رخ دادن است، بازتعریف نقشه تجارت منطقه بدون حضور اسرائیل است؛ شکستی خاموش که بسیار سنگین‌تر از هر شکست نظامی می‌تواند باشد و رسانه‌های اسرائیلی خود به آن اذعان دارند.

سراب کریدور آیمک

در سپتامبر ۲۰۲۳، آمریکا و اسرائیل با همراهی چند کشور عربی، از کریدور اقتصادی هند-خاورمیانه-اروپا موسوم به آیمک  (IMEC)رونمایی کردند. هدف این پروژه که در اجلاس گروه ۲۰ در دهلی‌نو مطرح شد، اتصال هند به اروپا از طریق امارات، عربستان، اردن و بندر حیفا در سرزمین‌های اشغالی بود. 

روزنامه یدیعوت آحرونوت اسرائیل در گزارش‌هایی که در زمان رونمایی از این طرح منتشر کرد، از آن به عنوان «فرصتی تاریخی» برای تبدیل حیفا به «دروازه غربی» خلیج فارس نام برد و نوشت که این مسیر می‌تواند زمان حمل‌ونقل را تا ۴۰ درصد کاهش دهد و وابستگی به تنگه هرمز را به حداقل برساند.

با این حال، همین رسانه در گزارش‌های اخیر خود به صراحت اذعان کرده که جنگ غزه و به تبع آن، تشدید تنش‌ها با ایران و محور مقاومت، اجرای این پروژه را با تردیدهای جدی مواجه ساخته است. به نقل از روزنامه جروزالم پست، سامانتا ساتن، عضو پیشین شورای امنیت ملی آمریکا در گفت‌وگو با این روزنامه تاکید کرده که بحران فعلی در تنگه هرمز، کشورهای حاشیه خلیج فارس را به سمت مشارکت با اسرائیل در این کریدور سوق نداده و برعکس، این کشورها اکنون اسرائیل را بیشتر «یک بدهی امنیتی» می‌دانند تا یک شریک اقتصادی.

ابتکار ترکیه و سوریه؛ معماری نوین برای عبور از اسرائیل

در سوی دیگر میدان، ترکیه با طرح «راه توسعه» و احیای راه‌آهن تاریخی حجاز در حال ترسیم نقشه‌ای جدید است که در آن جایی برای اسرائیل باقی نمی‌ماند.  

به گزارش روزنامه یدیعوت آحرونوت، ترکیه و عربستان با امضای تفاهم‌نامه‌هایی در ژوئن ۲۰۲۶، بر سر ایجاد کریدور زمینی جدیدی به توافق رسیده‌اند که کشورهای حاشیه خلیج فارس را از طریق سوریه و اردن به ترکیه و سپس اروپا متصل می‌کند. این مسیر نه فقط از خاک سرزمین‌های اشغالی عبور نمی‌کند، بلکه وابستگی به بندر حیفا را که قلب تپنده کریدور آیمک محسوب می‌شود، به کلی حذف می‌نماید.

تحلیلگران اسرائیلی به شدت نگران این تحول هستند؛ چرا که به اعتقاد آنها، این پروژه می‌تواند به طور کامل جایگزین کریدور تحت رهبری اسرائیل شود و موقعیت این رژیم را به عنوان دروازه غرب تضعیف کند.

نشریه «مارخوت»، مجله نظامی-پژوهشی اسرائیل در مقاله‌ای به قلم لورن دگان آموس، هشدار داده که اگر اسرائیل نتواند ثبات امنیتی را برای شرکای خود در کریدور آیمک به ارمغان آورد، کشورهای منطقه به ناچار به سمت مسیرهای جایگزین روی خواهند آورد که کاملا این رژیم را دور می‌زند. تحلیل‌های روزنامه معاریو نیز نشان می‌دهد که آنکارا و دمشق به دنبال یک استراتژی مشترک برای جلوگیری از تبدیل شدن اسرائیل به دروازه ورود به اروپا هستند و این موضوع وحشت شدیدی را در تل‌آویو ایجاد کرده است.

اذعان مقامات اسرائیلی؛ تهدید استراتژیک حقیقی

شاید مهم‌ترین اذعان مقامات اسرائیل به شکست راهبرد خود، هشدار صریح وزیر حمل‌ونقل اسرائیل باشد. به گزارش شبکه ۱۲ تلویزیون اسرائیل، میری ریگو، وزیر حمل‌ونقل این رژیم، نسبت به تحرکات ترکیه و سوریه برای ایجاد ممر تجاری جدید هشدار داده و آن را یک «تهدید استراتژیک حقیقی» برای موجودیت اقتصادی اسرائیل توصیف کرده است. وی در این مصاحبه به صراحت اعلام کرده که اگر مسیرهای جایگزین به بهره‌برداری برسند، اسرائیل از نقشه تجارت جهانی حذف خواهد شد.

این هشدار در حالی مطرح می‌شود که وبگاه خبری «گلوبز» اسرائیل نیز در گزارش تحلیلی خود به همین موضوع پرداخته و تاکید کرده که با شکل‌گیری شبکه‌ای از مسیرهای جدید ترانزیتی در منطقه، بندر حیفا از «دروازه انحصاری» که کریدور آیمک به آن چشم دوخته بود، به یک گزینه فرعی در میان گزینه‌های دیگر تنزل خواهد یافت. به عبارت دیگر، آنچه از این ماجرا نصیب اسرائیل شده، تضعیف جایگاه آن به عنوان یک «پل غیرقابل عبور» است که پیش‌تر سرمایه اصلی راهبردی خود را بر آن بنا کرده بود.

کمانه جنگ علیه ایران

نکته قابل تامل این است که این تغییرات، نه به معنای تضعیف جایگاه ایران، بلکه نشان‌دهنده شکست راهبرد محاصره اقتصادی ایران توسط دشمنان است. تنگه هرمز و باب‌المندب همچنان شریان‌های حیاتی تجارت جهانی باقی مانده‌اند و تلاش برای دور زدن آنها نه به معنای حذف ایران، بلکه به معنای انزوای اقتصادی خود اسرائیل از معادلات جدید منطقه‌ای تمام شده است. 

از این منظر، جنگ‌افروزی‌های اسرائیل که با هدف حذف ایران از معادلات اقتصادی طراحی شده بود، اکنون به بزرگترین تهدید برای بقای اقتصادی خود این رژیم تبدیل شده و پیامدهای این جنگ، قلب اقتصاد رژیم صهیونیستی را نشانه گرفته است. رسانه‌های اسرائیلی و مقامات این رژیم بارها به این واقعیت تلخ اذعان کرده‌اند که مسیرهای جدید ترانزیتی که در حال شکل‌گیری هستند، نه برای دور زدن ایران، بلکه برای فرار از ناامنی‌ساخته شده توسط خود اسرائیل طراحی می‌شوند.