هشدار نهادهای جهانی درباره ورود بازار نفت به منطقه قرمز

به گزارش اقتصاد معاصر؛ بازار جهانی نفت در هفته منتهی به ۲۲ مه ۲۰۲۶ تحت تأثیر تشدید بی‌ثباتی‌های ژئوپلیتیک و کاهش قابل توجه ذخایر نفتی با نوسانات گسترده مواجه شد و برخی نهادهای بین‌المللی نسبت به ورود بازار به مرحله بحرانی در ماه‌های آینده هشدار داده‌اند.

با وجود افزایش قیمت نفت در معاملات پایانی هفته، میانگین قیمت هفتگی نفت برنت و وست تگزاس اینترمدیت به دلیل خوش‌بینی مقطعی نسبت به پیشرفت مذاکرات سیاسی با کاهش همراه بود. با این حال تحلیلگران تأکید می‌کنند که بخش قابل توجهی از «ریسک ژئوپلیتیک» همچنان در قیمت‌های بازار باقی مانده و معاملات در سطوح بالاتر از مرزهای روانی ۱۰۰ دلار برای نفت برنت و ۹۵ دلار برای نفت WTI تثبیت شده است.

در همین حال، میانگین قیمت سبد نفتی اوپک در هفته گذشته با افزایش ۱.۱۲ دلار به ۱۱۵.۵۳ دلار در هر بشکه رسید. همچنین قیمت نفت برنت و وست تگزاس اینترمدیت در پایان هفته به ترتیب در سطح ۱۰۶.۹۰ و ۱۰۱.۵۳ دلار در هر بشکه قرار گرفتند.

یکی از مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر بازار در این دوره، گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا درباره کاهش ذخایر تجاری نفت و برداشت قابل توجه از ذخایر راهبردی این کشور بود. هم‌زمان برخی مؤسسات مالی از جمله گلدمن ساکس اعلام کردند نرخ تخلیه ذخایر جهانی نفت از ابتدای ماه مه به حدود ۸ میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه در روز رسیده که بالاترین رقم ثبت‌شده در تاریخ محسوب می‌شود.

در همین راستا، مدیر اجرایی آژانس بین‌المللی انرژی هشدار داده است در صورت ادامه روند فعلی، بازار جهانی نفت ممکن است تا ماه ژوئیه یا اوت وارد مرحله‌ای موسوم به «منطقه قرمز» شود؛ مرحله‌ای که در آن کاهش ذخایر و محدودیت عرضه می‌تواند نوسانات شدید قیمتی ایجاد کند.

به گفته تحلیلگران انرژی، در حالی که کشورها بخشی از ذخایر راهبردی و تجاری خود را برای جبران کمبود عرضه مورد استفاده قرار داده‌اند، این منابع تنها راه‌حلی موقت به شمار می‌روند و ادامه برداشت از آنها نمی‌تواند به طور پایدار تعادل بازار را حفظ کند. این مسئله به‌ویژه با نزدیک شدن به فصل اوج سفرهای تابستانی و افزایش تقاضای سوخت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

برخی کارشناسان همچنین نسبت به افزایش شدید قیمت سوخت جت و تأثیر آن بر صنعت هوانوردی هشدار داده‌اند. افزایش هزینه سوخت می‌تواند به رشد قیمت بلیت و کاهش ظرفیت پروازها در بسیاری از خطوط هوایی جهان منجر شود.

در همین حال، آژانس بین‌المللی انرژی در ماه مارس ۲۰۲۶ بزرگ‌ترین آزادسازی هماهنگ ذخایر راهبردی نفت در تاریخ خود را با مشارکت ۳۲ کشور عضو و به میزان ۴۰۰ میلیون بشکه آغاز کرد. هدف از این اقدام، مقابله با یکی از بزرگ‌ترین شوک‌های عرضه در بازار جهانی نفت عنوان شده است.

گزارش‌های تحلیلی مؤسسات مالی بین‌المللی نیز نشان می‌دهد چشم‌انداز قیمت نفت همچنان با عدم قطعیت بالا همراه است. بانک‌هایی مانند UBS، مورگان استنلی و مؤسسه وود مکنزی پیش‌بینی‌های خود را درباره قیمت نفت با در نظر گرفتن تداوم اختلال در عرضه و کاهش ذخایر جهانی به‌روزرسانی کرده‌اند.

داده‌های مربوط به ردیابی نفتکش‌ها نیز نشان می‌دهد تحولات ژئوپلیتیک و تحریم‌ها مسیر تجارت جهانی نفت را تغییر داده است. بر اساس گزارش مؤسسه کپلر، با کاهش صادرات برخی تولیدکنندگان از مسیرهای سنتی، کشورهای دیگری مانند ونزوئلا سهم بیشتری در بازارهای آسیایی به‌ویژه هند به دست آورده‌اند.

همزمان برخی تحلیلگران کاهش تقاضا در چین را یکی از عوامل تعدیل‌کننده فشار قیمتی در بازار عنوان کرده‌اند؛ عاملی که می‌تواند تا حدی اثر شوک عرضه در بازار جهانی نفت را کاهش دهد.

تحولات بازار انرژی همچنین بر اقتصاد جهانی نیز تأثیر گذاشته است. در هفته‌های اخیر بازارهای سهام و اوراق قرضه جهانی با فشار فروش مواجه شده‌اند و انتظارات تورمی در بسیاری از اقتصادهای بزرگ افزایش یافته است.

بر اساس برخی برآوردها، در صورت افزایش شدید قیمت نفت، اقتصاد جهانی ممکن است با کاهش رشد و حتی رکود مواجه شود. در همین راستا، برخی کشورها و نهادهای بین‌المللی خواستار اقدام‌های حمایتی برای اقتصادهای آسیب‌پذیر شده‌اند.

در بخش عرضه نیز گزارش‌ها از کاهش قابل توجه تولید در برخی کشورهای تولیدکننده نفت حکایت دارد. در مقابل، بر اساس برخی برآوردهای بین‌المللی، صادرات نفت ایران با وجود محدودیت‌ها همچنان در سطح قابل توجهی ادامه دارد و حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار بشکه در روز برآورد می‌شود.

برخی تحلیل‌ها همچنین نشان می‌دهد شکاف عرضه در بازار جهانی نفت می‌تواند به بیش از ۱۴ میلیون بشکه در روز برسد که معادل کسری قابل توجهی در توازن بازار است.

کارشناسان معتقدند در چنین شرایطی بازگشت کامل ظرفیت تولید برخی کشورهای تولیدکننده ممکن است زمان‌بر باشد و حتی در بهترین حالت نیز بازسازی ظرفیت‌های از دست رفته به ماه‌ها یا سال‌ها زمان نیاز داشته باشد./مهر