روسیه چگونه تحریم‌های نفتی را دور زد؟

به گزارش اقتصاد معاصر به نقل از بلومبرگ، تحریم‌های غرب علیه روسیه، به‌ ویژه در بخش انرژی، از جمله سخت‌ترین اقدامات اقتصادی پس از جنگ اوکراین محسوب می‌شوند. این تحریم‌ها با هدف کاهش درآمد‌های نفتی کرملین و محدود کردن توانایی روسیه در تامین مالی جنگ وضع شده‌اند. هدف اصلی این تحریم‌ها کاهش درآمد‌های کرملین، بدون ایجاد کمبود شدید عرضه در بازار‌های جهانی بوده است. 

با ممنوعیت واردات نفت خام و فرآورده‌های نفتی روسیه توسط اروپا، مسکو مجبور شد برای صادرات نفت خود به دنبال بازار‌های جدیدی باشد که عمدتا در فواصل دورتری قرار دارند. هند یکی از مهم‌ترین مشتریان جدید نفت خام روسیه شد اما این تغییر هزینه‌های زیادی به همراه داشت. از یک‌سو روسیه مجبور شد تا تخفیف‌هایی به خریداران ارائه دهد تا آنها را به خرید نفت خود ترغیب کند و از سوی دیگر هزینه‌های حمل‌ونقل افزایش یافت که این دو عامل باعث کاهش درآمد‌های نفتی مسکو شد.

سقف قیمتی که برای نفت روسیه تعیین شد نیز محدودیت‌هایی را به وجود آورد، زیرا شرکت‌های کشتیرانی و بیمه‌ای غربی اجازه نداشتند تا محموله‌هایی را که قیمت آنها از حد مشخصی فراتر می‌رفت، حمل کنند. این مساله باعث شد که روسیه ناچار به ایجاد یک ناوگان سایه از نفتکش‌های غیررسمی شود که هزینه‌های اضافی را به همراه داشت. با این حال، تحریم‌های آمریکا بر برخی از کشتی‌های این ناوگان، مشکلاتی در زنجیره تامین نفتی روسیه ایجاد کرد. هرچند روسیه توانست کشتی‌های بیشتری به این ناوگان اضافه کند اما روند کند جایگزینی نفتکش‌های توقیف‌شده، فشار‌هایی را بر صادرات این کشور وارد کرد. 

تحریم‌های جدید آمریکا و چالش‌های تخلیه نفت روسیه 

در ۱۰ ژانویه، جو بایدن، رئیس‌ جمهور آمریکا شدیدترین تحریم‌ها علیه صنعت نفت روسیه را از زمان آغاز جنگ اوکراین در ۲۰۲۲ اعمال کرد. این تحریم‌ها ۱۶۱ نفتکش را هدف قرار دادند که بسیاری از آنها در صادرات نفت خام و محصولات پالایش‌شده روسیه نقش حیاتی داشتند. مهم‌تر از آن، این اقدام ناوگان کشتی‌های شاتل (کشتی‌های کوچکی که برای انتقال نفت از سکو‌های تولید به نفتکش‌های بزرگ‌تر استفاده می‌شوند) را که برای پروژه‌های نفتی در شمال و شرق روسیه ضروری هستند، تحت تاثیر قرار داد. 

روسیه تاکنون توانسته تا نفت خود را روی این کشتی‌ها بارگیری کند اما در تحویل محموله‌ها با مشکلات جدی مواجه شده است. همچنین نفتی که از قطب شمال صادر می‌شود نیز با مشکلات مشابهی روبه‌رو است. بیشتر این محموله‌ها در گذشته به هند می‌رفتند و برنامه‌ریزی کشتیرانی نشان می‌دهد که قرار نبوده که این مسیر تغییر کند اما هند اعلام کرد هر محموله‌ای که در هر مرحله از مسیر خود با یک نفتکش تحریم‌شده در تماس باشد، اجازه ورود نخواهد داشت. 

برای حل این مشکل، روسیه اقدام به انتقال‌های مخفیانه در سواحل عمان کرده است. در این روش، محموله‌ها از کشتی‌های تحریم‌شده به نفتکش‌های دیگر منتقل می‌شوند. تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهند که این نفتکش‌ها اکنون به سمت چین در حال حرکت هستند. این روند هزینه و زمان انتقال نفت روسیه را افزایش داد. اگرچه تحریم‌های جدید آمریکا توانسته‌اند بر برخی از مسیر‌های کلیدی صادرات نفت روسیه فشار وارد کنند اما هنوز مشخص نیست که آیا دولت جدید آمریکا این سیاست را ادامه خواهد داد یا خیر!